Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism

fa رابطه‌ی غلظت روی سرم با اختلال تحمل گلوکز و مقاومت به انسولین در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور Correlation between Serum Zinc Level with Impaired Glucose Tolerance and Insulin Resistance in Major Thalassemic Patients پژوهشی Original چکیدهمقدمه: دیابت قندی از شایع‌ترین بیماری‌های آندوکرین در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور است. اگرچه به نظر می‌رسد شایع‌ترین علت ایجاد آن، افزایش بار آهن در بیماران دچار تالاسمی باشد، افزایش مقاومت به انسولین حتی شاید قبل از دیابت آشکار به میزان فراوانی در این بیماران وجود دارد. در بسیاری از مطالعه‌ها به کاهش سطح روی سرم در بیماران دچار تالاسمی اشاره شده است. این مطالعه با هدف شناسایی شیوع کاهش روی سرم در بیماران دچار تالاسمی و نقش احتمالی آن در ایجاد اختلال در متابولیسم کربوهیدرات‌ها و مقاومت به انسولین در این بیماران انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه‌ی مقطعی ـ توصیفی در 109 بیمار مبتلا به تالاسمی ماژور انجام شد. معیار‌های خروج از مطالعه شامل وجود دیابت شناخته شده و مصرف دارو‌های مؤثر در سطح سرمی روی (به استثنای داروهای شلات‌کننده) و گلوکز بود. سطح سرمی قند ناشتا، انسولین، روی، آلبومین، PT، PTT و آزمون تحمل گلوکز در تمام بیماران بررسی شد. مقاومت به انسولین با استفاده از روش HOMA-IR محاسبه شد. موارد 9/3 HOMA> به عنوان مقاومت به انسولین کامل، موارد 9/3-5/2 به عنوان مقاومت نسبی و موارد 5/2 HOMA< به عنوان طبیعی مقاومت به انسولین در نظر گرفته شدند. یافته‌ها: 66/3% (4 بیمار) دچار اختلال تحمل گلوکز و 83/1% (2 بیمار) دیابت داشتند. 5/38% (42 بیمار) کاهش سطح سرمی روی داشتند. متوسط سطح سرمی روی در بیماران دیابتی 9/2±2/88 میکروگرم در دسی‌لیتر و در بیماران غیر دیابتی 9/14±2/84 میکروگرم در دسی‌لیتر بود که تفاوت معنی‌داری نداشتند (34/0=P) 5/63% (68 بیمار) مقاومت کامل به انسولین، 9/28% (31 بیمار) مقاومت نسبی و تنها 47/7% (8 بیمار) حساسیت طبیعی به انسولین داشتند. تفاوت معنی‌داری بین سطح سرمی فریتین (93/0=P)، سن (35/0=P) و جنس (28/0=P) در افراد دیابتی و غیردیابتی وجود نداشت. رابطه‌ی عددی سطح سرمی روی با قندخون ناشتا، معکوس و معنی‌داری ارزیابی شد (002/0=P). رابطه‌ی کاهش سطح سرمی روی و افزایش سطح فریتین سرم رابطه‌ی معنی‌داری بود (05/0=P). رابطه‌ی روی با سایر متغیر‌ها معنی‌دار نبود. نتیجه‌گیری: کمبود روی و افزایش مقاومت به انسولین در بیماران دچار تالاسمی ماژور شایع است ولی در این مطالعه‌ی رابطه‌ی معنی‌داری بین کاهش سطح سرمی روی و ایجاد دیابت در بیماران دچار تالاسمی ماژور یافت نشد. AbstractIntroduction: Diabetes mellitus in thalassemic major patients is common. It is usually caused by secondary hemosiderosis but a long period of insulin resistance may be occur before occurrence of overt diabetes. Zinc deficiency, also common in thalassemic patients, it seems aggravates abnormal glucose metabolism in such patients. The aim of this study was to determine serum zinc level and the contributory effect of zinc deficiency on insulin resistance and glucose intolerance in thalassemic patients in <place w:st="on">Mashhad</place> city. Materials & Methods: This descriptive study was conducted on patients with thalassemia major. Patients with diabetes, using medicines that interfere with serum zinc (except of iron chelators) and glucose levels were excluded. Blood samples for assessment of glucose, insulin, zinc, ferretin, albumin, PT, PTT levels were obtained and a standard glucose tolerance test was performed for all patients. Insulin resistance was calculated by the homeostatic model assessment of insulin resistance (HOMA- IR). Complete insulin resistance was defined complete in HOMA-IR>3. 9, partial in HOMA-IR between 2. 5-3. 9 and normal in HOMA-IR<2. 5. Results: Of the 109 thalassemic patients were enrolled, 4 (3. 66%) patients had impaired glucose tolerance test, 2 (1. 83%) had diabetes and the remaining were normal. The prevalence of zinc deficiency was 38. 5% in our patients. Mean serum zinc level in diabetic patients was 88. 2±2. 9 micgr/dl and in non-diabetic patients was 84. 2±14. 9 (p=0. 34). After exclusion of diabetic patients, insulin resistance was very high in the remaining patients. Of these, 68 (63. 5%) of patients had complete insulin resistance, 31 (28. 9%) had partial resistance and only 8 (7. 47%) had normal insulin sensitivity. No significant difference was found in ferretin levels, age and sex, between diabetic and non- diabetic patients (p=0. 93, 0. 35, 0. 28 respectively). A significant reverse correlation was found between serum zinc level and fasting blood sugar (p=0. 002) and serum ferretin level (p=0. 05). The correlation with other variables was not significant. Conclusion: Zinc deficiency and insulin resistance are prevalent in thalassemic patients but no association was found between zinc deficiency and occurrence of diabetes in our study population. دیابت، عنصر روی، تالاسمی ماژور، مقاومت به انسولین، اختلال تحمل گلوکز Diabetes, Zinc, Major thalassemia, Insulin resistance , Impaired glucose tolerance 667 672 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-799-8&slc_lang=fa&sid=1 S. Bonakdaran شکوفه بنکداران dr.bonakdaran@yahoo.com 4000319475328460011366 4000319475328460011366 Yes M ‌Khajeh-Dalouie محمد خواجه‌دلویی 4000319475328460011471 4000319475328460011471 No J Jalili-Shahri جلوه جلیلی شهری 4000319475328460011472 4000319475328460011472 No