fa بررسی توده استخوانی در زنان مبتلا به کمردردهای پس از یائسگی غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: کمردرد یک علامت شایع در افراد جامعه به ویژه در سالمندان و شایعترین چهره بالینی استئوپوروز بوده و نشانه‌ای از شکستگی مهره‌ها نیز به شمار می‌آید. این مطالعه با هدف تعیین فراوانی کاهش توده استخوانی در بیماران یائسه که به علت کمردرد مراجعه کرده‌اند انجام شده است. مواد و روش‌ها:155 بیمار زن یائسه مبتلا به کمردرد وارد مطالعه شدند.‌ فراوانی استئوپروز و استئوپنی با اندازه‌گیری تراکم استخوان (Bone mineral densiy BMD gr/cm2) در نواحی ستون فقرات کمری و مفصل ران با یک دستگاه سنجش تراکم نورلند مدل Excell با روش Dual-energy x-ray absorptiometry (DXA ) تعیین شد. پارامترهای Z-score ، T-score ناحیه فقرات کمری (L2-L4) و ناحیه گردن استخوان ران (Femoral neck) تعیین شد. فراوانی استئوپوروز و استئوپنی بر اساس معیارهای سازمان بهداشت جهانی تأیید شد. بیماران مبتلا به بیماری‌های اسکلتی عضلانی التهابی، کمردردهای التهابی، فتق دیسک بین مهره‌ای، بیماری‌های بدخیم و عفونی ستون فقرات، بیماران با سابقه جراحی ستون فقرات، جراحی رحم و تخمدان و بیماران تحت درمان با استروئید‌های خوراکی یا تز ریقی از مطالعه خارج شدند. در آنالیز آماری از آزمون t و مربع کای استفاده شد. یافته‌ها: میانگین سنی بیماران 8±64 سال و میانگین مدت یائسگی 9±16 سال بود. BMD فقرات کمری ( L2-L4 ) معادل g/cm2 13 /0±70/0 و گردن استخوان رانg/cm2 18/0±79/0 بود. در ناحیه فقرات کمری 30% بیماران و در ناحیه گردن استخوان ران 56% بیماران استئوپوروز داشتند. 5/61% بیماران حداقل در یک ناحیه از فقرات کمری یا گردن استخوان ران استئوپوروز نشان دادند. در ناحیه فقرات کمری 40% بیماران Z-score کمتر از 1- و 22% کمتر از 2- داشتند و در ناحیه گردن استخوان ران این نسبت به ترتیب 37% و 11% بوده است. تراکم استخوان گروه سنی 70 سال و بالاتر در مقایسه با گروه سنی زیر 70 سال در ناحیه گردن استخوان ران به مقدار 14% و در ناحیه فقرات کمری به مقدار 10% کمتر بود (به ترتیب، 02/0p< و 01/0‍p<). خطر بروز استئوپوروز 10 سال پس از شروع یائسگی 6/5 برابر افرادی بود که از مدت یائسگی آنها کمتر از 10 سال گذشته بود. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که اکثر زنان یائسه مبتلا به کمر درد، دچار استئوپنی و یا استئوپوروز در ناحیه ستون فقرات و به ویژه استخوان ران هستند و به این علت در معرض خطر شکستگی مهره‌ها و تشدید کمردرد و نیز شکستگی استخوان ران هستند. Introduction: Back pain (BP) is a common symptom among the general population,particularly in the elderly subjects. It is the most common feature of osteoporosis (OP) as well as a symptom of vertebral fracture (VF). In elderly women it may be a heralding symptom of OP and possibly a presenting feature of VF. The present study was designed to determine the frequency of low bone mass in postmenopausal women presenting with BP. Materials and methods: 155 postmenopausal women with BP were studied. Bone mineral density (BMD) was measured with use of dual enegy x-ray absorptiometry (DXA) with a single Norland Excell densitometer. BMD was determined in the femoral neck (FN) and L2-L4 region of lumbar spine (LS). T-score and Z-score at both regions were determined. Frequency of OP and osteopenia at the FN and LS regions were detrmined according to WHO criteria. Patients with inflammatory musculoskeletal diseases, inflammatory back pain, infectious, or malignant spinal diseases, and history of rheumatic diseases or spinal surgery were excluded. Chi square and t tests were used for comparisons. Results: The mean age and the mean menopausal duration of patients were 64±8 and 16±9 years respectively. Sixty-three percent of patients were 60 years or over. The mean BMD at the LS and FN were 0.70±0.13 gr/cm-2 and 0.79±0.18 gr/cm-2 respectively. The proportion of OP at the FN and LS were 30% and 56% respectively. The combined prevalence of OP at both FN and LS was 61.5%. The proportion of patients with Z-score < -1 and < -2 at the LS were 40% and 22% and at the FN were 37% and 11% respectively. In patients, aged 70 years and over, compared with patients below 70 years the BMD was decreased by 14% at the FN and 10% at the LS (P<0.02 and P<0.001 respectively). Menopausal duration of over than 10 years was associated with 5.6 fold risk of OP. Conclusion: The results of this study indicate that, the majority of postmenopausal women with BP are osteoporotic or osteopenic at the LS or FN. So they are at increased risk of future vertebral or femoral neck fractures. ،کمردرد،استئوپوروز،یائسگی،دانسیتومتری Back pain, Menopause, Osteoporosis Bone mineral density. 341 346 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5-21&slc_lang=fa&sid=1 B Heidari دکتر بهزاد حیدری heidaribeh@yahoo.com 400031947532846002276 400031947532846002276 Yes P Heidari پرهام حیدری 400031947532846002277 400031947532846002277 No MA Ghazi Mir Said دکتر محمد علی قاضی میرسعید 400031947532846002278 400031947532846002278 No SH Amini شیث امینی 400031947532846002279 400031947532846002279 No