fa تأثیر هشت هفته فعالیت هوازی و فزاینده بر میزان تغییرات هورمون استروژن و برخی عوامل اثرگذار بر توده‌ی استخوانی در زنان یائسه‌ی غیرفعال ورزش Exercise پژوهشی Original مقدمه: هدف از انجام این پژوهش بررسی تأثیر هشت هفته فعالیت هوازی و فزاینده بر میزان استروژن خون و برخی عوامل اثرگذار بر توده‌ی استخوانی (کلسی‌تونین، پاراتورمون، کلسیم و فسفر خون، و کلسیم و فسفر ادرار) در زنان یائسه‌ی غیرفعال بود. مواد و روش‌ها: 20 زن یائسه با میانگین سن 99/0±51 سال، قد 09/1±05/164 سانتی‌متر و وزن 85/0±30/67 کیلوگرم که هیچ فعالیت منظم ورزشی در برنامه‌ی روزانه‌ی خود نداشتند، به طور داوطلبانه در این پژوهش شرکت کردند. آزمودنی‌ها به طور تصادفی به دو گروه تجربی (10=تعداد) و شاهد (10=تعداد) تقسیم شدند. تمرین‌های گروه تجربی شامل هشت هفته دویدن هوازی تناوبی و هر هفته سه جلسه با شدت و مدت فزاینده بود. قبل و بعد از دوره‌ی تمرینی از آزمودنی‌ها نمونه‌ی خون و ادرار گرفته شد. از نمونه‌ی خون، میزان هورمون‌های استروژن، کلسی‌تونین، پاراتورمون، کلسیم و فسفر و از نمونه‌ی ادرار، میزان کلسیم و فسفر اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: هشت هفته فعالیت هوازی و فزاینده تغییر معنی‌داری در میزان هورمون‌های استروژن (از22/4±6/17 به 64/8±9/27 پیکوگرم بر میلی‌لیتر) و پاراتورمون (از 58/3±8/20 به 98/1±2/19 پیکوگرم بر میلی‌لیتر)، کلسیم خون (از 24/0±44/9 به 71/0±8/8 میلی‌گرم درصد)، فسفر خون (از 38/0±87/3 به 25/00.25±23/4 میلی‌گرم درصد) و فسفر ادرار (از 43/4±22/61 به 6/10±16/42 میلی‌گرم درصد) ایجاد نمود اما تغییر معنی‌داری در میزان هورمون کلسی‌تونین (از 36/3±94/3 به 96/1±84/4 پیکوگرم بر میلی‌لیتر) و کلسیم ادرار (از 68/0±74/9 به 30/1±35/9 میلی‌گرم درصد) مشاهده نشد. نتِِیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های به دست آمده به نظر می‌رسد فعالیت بدنی منظم و طولانی‌مدت به ویژه تمرین‌هایی که با تحمل وزن بدن همراه است، می‌تواند در افزایش هورمون استروژن به عنوان مهم‌ترین عامل در پیشگیری از بروز پوکی استخوان، هم‌چنین حفظ املاح استخوانی (کلسیم و فسفر خون) و تغییر در هورمون‌های اثرگذار بر این املاح (کلسی‌تونین و پاراتورمون) مؤثر واقع شود. Introduction: The purpose of this research was to study the effect of eight weeks of aerobic and progressive exercises on blood estrogen and other factors affecting bone density in postmenopausal women. Materials and Methods: Twenty postmenopausal women, with average of age and height and weight of 51/05±0/22yr, 164/5±1/09cm and 67/30±0/85 kg respectively, who had no regular daily physical activity, voluntarily participated in the study. Subjects were randomly divided into two the experimental and the control, groups. Experimental group excercises included eight-weeks of aerobic interval running three sessions per week, with progressive intensity and time. Blood and urine samples were taken before starting the exercise period, to calculate levels of estrogen, calcitonin, paratormon hormones, calcium and phosphorus from the former, and levels of calcium and phosphorus from the lather. Results: Eight weeks of progressive and aerobic exercises caused a significant change in the amount of estrogen(17.6±4.22 to 27.9±8.64), parathormon(20.8±3.58 to 19.2±1.98) hormones, blood calcium (9.44±0.24 to 8.8±0.71), phosphorus (3.87±0.38 to 4.23±0.25) and urine phosphorus(61.22±4.43 to 42.16±10.06), whereas no significant change was seen in the amount of calcitonin hormone (3.94±3.36 to 4.84±1.96) and urine calcium (9.74±0.68 to 9.35±1.30) .Conclusion: Based on the results, it seems that long progressive physical exercises, especially weight bearing ones, can be effective in increasing the estrogen level, thereby preventing ostheoprothesis, and also preserving bone salts(calcium and blood phosphorus), by causing hormonal changes effective on these salts(calcitonin and parathormone). تمرین هوازی فزاینده، استروژن، زنان یائسه‌ی غیر فعال Aerobic and progressive exercises, Estrogen, Postmenopaused sedentary women 401 408 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-633-1&slc_lang=fa&sid=1 Kh Ebrahim خسرو ابراهیم 4000319475328460010902 4000319475328460010902 No mohammad reza ramezan por محمد رضا رمضان پور 4000319475328460010903 4000319475328460010903 No A Rezaei Sahraei آزاده رضایی صحرایی a_Rezaee8448@yahoo.com 4000319475328460010904 4000319475328460010904 Yes