fa اثر مکمل‌یاری با آهن به تنهایی و توأم با ویتامین C بر نشانگرهای استرس اکسیداتیو در دختران دانشجوی مبتلا به فقر آهن غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original چکیده مقدمه: وجود آهن اضافی در بدن می‌تواند به عنوان یک پرواکسیدان، موجب افزایش استرس ‌اکسیداتیو شود. این پژوهش با هدف مقایسه‌ی شاخص‌های استرس اکسیداتیو در افراد مبتلا به فقر آهن و افراد سالم و هم‌چنین تعیین اثر آهن‌‌یاری همراه و بدون ویتامین C بر وضعیت دفاع آنتی‌اکسیدانی و استرس اکسیداتیو در دختران مبتلا به فقر آهن انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه یک کارآزمایی بالینی تصادفی دو سوکور است. 60 دانشجوی دختر مبتلا به فقرآهن و 30 دانشجوی غیرمبتلا (گروه شاهد) از بین 289 دانشجوی دختر ساکن خوابگاه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی انتخاب شدند. غلظت هموگلوبین با استفاده از دستگاه سِل‌کانتر و غلظت فریتین سرم به روش الایزا اندازه‌گیری شد. مبتلایان به فقرآهن پس از همسان‌سازی به طور تصادفی به گروه‌های دریافت‌کننده‌ی روزانه 50 میلی‌گرم آهن عنصری (گروه 1) و 50 میلی‌گرم آهن عنصری +500 میلی‌گرم اسیداسکوربیک (گروه 2) به مدت 12 هفته تقسیم شدند. غلظت MDA، TAC و ویتامین C سرم در شروع و پایان هفته‌های 6 و 12 در گروه‌های مورد مطالعه اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌های تی و تکرار شونده تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها: در ابتدای مطالعه، میانگین TAC سرم در افراد سالم نسبت به افراد مبتلا به فقر آهن بالاتر بود (47/0±87/3 در مقابل 41/0±4/3 میلی‌مول در ‌لیتر، 001/0>p). در پایان مطالعه، TAC سرم در مبتلایان به فقرآهن افزایش یافت و نه فقط نسبت به شروع مطالعه (درون‌گروهی) بلکه حتی در مقایسه با افراد سالم (بین‌گروهی) نیز غلظت آن بالاتر رفت (6/3±1/5 در مقابل 4/0±7/4 میلی‌مول در لیتر، 001/0>p). در مقابل، غلظت مالون دی‌آلوئید (MDA) سرم بعد از 6 هفته در گروه 1 از 14/0±7/1 به 09/0±1/1 (001/0>p) و در گروه 2 از 18/0±9/1 به 12/0±1/1 نانومول در میلی‌لیتر (001/0>p) رسید. البته در هفته‌ی دوازدهم، MDA سرم در گروه 1 به 15/0±7/1 نانومول در میلی‌لیتر افزایش یافت (001/0>p). در گروه 2، با وجود افزایش MDA سرم نسبت به هفته‌ی دوازدهم مطالعه، هم‌چنان غلظت کمتر از شروع بود (1/0±4/1 در مقابل 18/0±9/1 نانومول در میلی‌لیتر، 03/0>p). نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد که وضعیت نظام دفاع آنتی‌اکسیدانی در مبتلایان فقر آهن با آهن‌یاری به خصوص همراه اسیداسکوربیک و حداقل در هفته‌های اول درمان بهبود معنی‌داری می‌یابد. بنابراین رویکرد اخیر برای درمان فقر آهن توصیه می‌شود. Abstract Introduction: Iron excess disturbs the antioxidant system through pro-oxidants mechanisms. In this study, oxidative stress indices were compared between iron deficient and healthy subjects and effects of iron supplementation with and/or without ascorbic acid on performance of the antioxidant defense system, levels of oxidative stress and iron status in iron deficient female students were determined. Materials and Methods: In this double-blind randomized clinical trial, 60 NAID and 30 normal students (control) were selected from 289 female students at the dormitory of Shaheed Beheshti University (MC), Tehran. Hemoglobin and serum ferritin concentrations were measured by cell counter and ELISA, respectively. After matching, NAIDM students were randomly assigned into the intervention group receiving 50 mg/d elemental iron supplements without (group I) and/or with (group II) 500 mg/d ascorbic acid for 12 weeks. Serum malondialdehyde (MDA), Total Antioxidant Capacity (TAC) and serum ascorbic acid were measured at the beginning and the end of the 6th and 12th weeks in the groups studied. Student's t and repeated measurements tests were employed to analyze the data using SPSS software. Results: Mean TAC in group III was significantly higher in NAID subjects at the beginning of the study (3.87±0.47 vs 3.4±0.41 mmol/mL p<0.001). At the end, serum TAC significantly increased in supplemented subjects, not only compared to the baseline values (within group), but also in comparison with controls (between groups) (5.1±.3 vs 4.7±0.04 mmol/mL p<0.001). In contrast, serum MDA concentrations decreased from 1.7±0.14 to 1.1±0.09 nmol/mL (p<0.001) and from 1.9±0.18 to 1.7±0.15 nmol/mL (p<0.001) in groups I and II, respectively, after 6 weeks of supplementation. Serum MDA concentration however increased to 1.7±0.15 nmol/mL at the 12th week (p<0.001) although the same results were seen in group II, but the mean MDA concentration was significantly less than the value at the beginning (1.4±0.1 vs 1.9±0.18 nmol/mL p<0.03). Conclusion: It seems that the status of the anti-oxidant defense systems significantly improves among NAID young female subjects within the first few weeks after iron supplementation especially with ascorbic acid, an approach recommended for more efficient control of iron deficiency. فقر آهن، ویتامینC ، استرس اکسیداتیو، ظرفیت تام آنتی‌اکسیدانی، مالون دی آلدئید، آهن‌یاری Iron deficiency, Vitamin C, Oxidative stress, Total antioxidant capacity, Malondialdehyde, Iron supplementation 25 33 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4-16&slc_lang=fa&sid=1 MR Khoshfetrat محمدرضا خوش فطرت mrkhoshfetrat@yahoo.com 400031947532846003305 400031947532846003305 Yes N Klantari ناصر کلانتری 400031947532846003306 400031947532846003306 No F. Mohammadi Nasrabadi فاطمه محمدی نصرآبادی 400031947532846003307 400031947532846003307 No A. Rashidi آرش رشیدی 400031947532846003308 400031947532846003308 No T. Neyestani تیرنگ نیستانی 400031947532846003309 400031947532846003309 No A. Abadi علیرضا ابدی 400031947532846003310 400031947532846003310 No احمد اسماعیل زاده 400031947532846003311 400031947532846003311 No