fa ارتباط سطح سرمی ‌ویتامین D و تراکم استخوان در زنان یائسه غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: یافته‌های متناقضی در مورد نقش ویتامین D در تعیین تراکم استخوان (BMD)، به ویژه در موارد کمبود خفیف‌تر ویتامین D وجود دارد. هدف از مطالعه‌ی حاضر، بررسی ارتباط احتمالی ویتامین D و BMD در یک مطالعه‌ی‌ جمعیتی در زنان یائسه‌ی سالم بود. مواد و روش‌ها: 245 زن یائسه که به طور تصادفی از طرح قند و لیپید تهران انتخاب شده بودند، با محدوده سنی 40 تا 80 سال مورد مطالعه قرار گرفتند. BMD مهره‌های کمری و پروگزیمال استخوان فمور توسط روش dual X-ray absorptiometry اندازه‌گیری شد. علاوه بر اطلاعات دموگرافیک و تن‌سنجی، سطوح سرمی ‌ویتامین D، پاراتورمون (PTH)، کلسیم، فسفر و آلکالن فسفاتاز تعیین شد. از آنالیزهای دومتغیره و چند متغیره برای بررسی ارتباط ویتامین D، BMD و سایر متغیرهای بالینی و بیوشیمیایی استفاده شد. یافته‌ها: میانگین سن 7±58 و مدت زمان یائسگی 8/6±4/9 سال بود. میانگین ویتامین D سرم ng/mL 9/24±3/29 بود. در مجموع 2/5٪ (13=n) و 6/37٪ (92=n) زنان سطوح ویتامین D به ترتیب کمتر از ng/mL 10 و ng/mL 20-11 داشتند. ویتامین D با LnPTH‌ ارتباط معکوس داشت (01/0<p، 25/0- =r). پس از آنالیزهای دو متغیره و چند متغیره به دنبال تعدیل کردن بر اساس سن، سال‌های سپری شده از یائسگی، نمایه‌ی توده‌ی بدن (BMI)، کلسیم و LnPTH، هیچ ارتباطی بین ویتامین D و BMD در هیچ یکاز محل‌های اندازه‌گیری BMD مشاهده نشد. در آنالیزهای چند متغیره، BMD علاوه بر سن و BMI، در گردن فمور و نه در محل‌های دیگر با LnPTH نیز ارتباط معکوس نشان داد. نتیجه‌گیری: مطالعه‌ی حاضر ارتباطی بین ویتامین D با میزان تراکم استخوان در زنان یائسه نشان نداد. Abstract Introduction: There are inconsistent data regarding the role of vitamin-D in determining bone mineral density (BMD) especially in less severe vitamin-D deficiency. The aim of this study was to investigate the possible association between 25(OH)D and BMD in healthy free-living postmenopausal women in a population-based study. Materials and Methods: We enrolled 245 postmenopausal women, aged between 40 to 80 years, randomly selected from the Tehran Lipid and Glucose Study. Measurements of BMD were taken at the lumbar spine and upper femur by dual X-ray absorptiometry additional to demographic and anthropometric data, serum 25(OH)D, PTH, calcium, phosphorus and alkaline phosphatase were measured according to the currently used laboratory methods. Bivariate and multivariate analyses were used to explore the association between 25(OH)D, BMD and other clinical and biochemical variables. Results: Mean age and duration of menopause were 58±7 and 9.4±6.8 years, respectively 25(OH)D (29.3±24.9 ng/ml) was <10 ng/ml and 11-20 ng/ml in 5.2% (n=13) and 37.6% (n=92) of women, respectively 25(OH)D correlated inversely with LnPTH (r=-0.25, p<0.01). However no association was found between 25(OH)D level and BMD at any of the skeletal scanning sites in bivariate analysis or multiple linear regression analyses, after adjusting for age, years since menopause, body mass index (BMI), calcium and LnPTH. In the multivariate analyses, BMD correlated inversely with LnPTH, in addition to age and BMI (R2=20%, p=0.03) only in femoral neck, but not at any other sites. Conclusion: This study showed no association between 25(OH)D and BMD in postmenopausal women. ویتامین D، تراکم توده‌ی استخوان (BMD)، پاراتورمون (PTH)، یائسه، پوکی استخوان Vitamin D, Bone mineral density, Parathormone (PTH), Postmenopausal women, Osteoporosis 365 373 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4-8&slc_lang=fa&sid=1 F Hosseinpanah فرهاد حسین‌پناه : fhospanah@ endocrine.ac.ir 400031947532846003238 400031947532846003238 Yes M Rambod مهدی رامبد 400031947532846003239 400031947532846003239 No HR Ghafari حامدرضا غفاری 400031947532846003240 400031947532846003240 No F Azizi فریدون عزیزی 400031947532846003241 400031947532846003241 No