fa بررسی شیوع تنگی شرایین داخل و خارج جمجمه‌ای در بیماران دیابتی مبتلا به فشارخون بالا با استفاده از سونوگرافی داپلر ترانس کرانیال غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: سکته‌ی مغزی یکی از شایع‌ترین علل مرگ و میر و ناتوانی در سطح دنیا می‌باشد. علاوه بر تأثیر عواملی مانند سن بالا، فشارخون بالا، هیپرلیپیدمی و دخانیات، شیوع این اختلال در بیماران دیابتی دو برابر افراد غیردیابتی گزارش شده است. در این مطالعه سعی شده تا با استفاده از سونوگرافی داپلر ترانس‌کرانیال میزان تنگی بدون علامت عروق جمجمه‌ای در افراد مسن‌تر از 50 سال مبتلا به دیابت و فشارخون بالا ارزیابی شده، عوامل مؤثر بر آن تعیین شوند. مواد و روش‌ها: در ابتدا بیماران دیابتی و مبتلا به فشارخون بالا و مسن‌تر از 50 سال که سابقه‌ای از مشکلات عروق مغزی نداشتند، دعوت شدند و پرسشنامه‌ای شامل اطلاعات دموگرافیک، طول مدت دیابت و فشارخون بالا، سابقه‌ی هیپرلیپیدمی، مصرف دخانیات و معاینه‌ی سیستمیک تکمیل گردید و با استفاده از سونوگرافی داپلر حداکثر شدت جریان سیستولیک (PSV) برای شرایین مغزی میانی، ورتبرال و کاروتید داخلی محاسبه شد و Cm/sec120PSV ≥ برای شرایین مغزی میانی و کاروتید داخلی و Cm/sec 100PSV ≥ در شریان ورتبرال به عنوان تنگی قابل توجه ومعادل بیش از 50 درصد گرفتگی قطر رگ در نظر گرفته شد. یافته‌ها با استفاده از آزمون تی، آنالیز واریانس و آزمون‌های غیرپارامتریک آنالیز شدند. یافته‌ها: 108 بیمار با میانگین سنی 91/7±50 /62 سال وارد مطالعه شدند. از این تعداد 22 نفر (3/20 %) دچار تنگی عروق مغزی بودند (11 زن و 11 مرد) و در کل 34 مورد (4/31%) مورد تنگی رگ مشخص شد. 7 نفر از 22 بیمار (32%) تنگی هم‌زمان چند رگ داشتند. میانگین طول مدت فشارخون بالا بین دو گروه دارای تنگی (22 n =) و فاقد تنگی (86 n =) به ترتیب 7/1±36/5 و 39/0±07/3 سال (P =NS) و میانگین طول مدت دیابت به ترتیب 8/1±09/14 و 72/0±15/8 سال (01/0p<) به دست آمد. 9 مورد از 22 بیمار (41%) مبتلا به هیپرلیپیدمی بودند که 6 نفر تنگی در چند رگ داشتند ولی از 13 مورد فاقد هیپرلیپیدمی فقط یک نفر تنگی چند رگ هم‌زمان داشت (003/0p<). نتیجه‌گیری: بیش از 20% بیماران در مطالعه‌ی حاضر دارای تنگی قابل توجه اما بدون علامت عروق مغز بودند و 30% آن‌ها درگیری هم‌زمان چند رگ داشتند. ارتباط معنی‌داری بین بروز تنگی با سن، جنس و طول مدت فشار خون بالا مشاهده نشد اما بین میزان تنگی و حتی تعدد رگ‌های درگیر با طول مدت دیابت و هم‌چنین وجود هیپرلیپیدمی ارتباط واضح به دست آمد. نتیجه‌گیری: بررسی متناوب بیماران مسن دیابتی دارای عوامل خطرزای آترواسکلروز با کمک سونوگرافی داپلر جمجمه برای ارزیابی عروق مغزی توصیه می‌شود. Introduction: Stroke is one of the most common causes of mortality and morbidity worldwide. In addition to the effects of some risk factors like old age, hypertension, hyperlipidemia and smoking, the prevalence of this disorder is twice as high in diabetic as compared to nondiabetic patients. The purpose of this survey to detect asymptomatic intracranial stenosis and to determine its risk factors in hypertensive diabetic patients aged over 50 years using Transcranial Doppler Sonography(TCD). Materials and Methods: Diabetic patients aged over 50 years with hypertension and no previous history of cerebrovascular problems were invited, and initially a questionnaire on demographic information, smoking, history of hyperlipidemia, duration of diabetes and hypertension and physical exams was completed. Then evaluation of peak systolic flow velocity (PSV) in middle cerebral (MCA) internal carotid (ICA) and vertebral arteries (VA) was done by TCD, PSV ≥ 120 cm/sec for MCA and ICA and PSV ≥ 100 cm/sec for VA over 50% stenosis of arterial wall diameter was classified (defined) as significant stenosis,. Student t test, analyze of variance and non parametric tests were used for data analysis. Results: Overall 108 patients with mean age 62.51±7.90 years were studied, of which 22 (20.3%) patients (11male, 11 female) had stenosis and 34 (31.4%) stenotic arteries were also detected 7 out of 22 patients (32%) had multiple stenosis. Mean durations of hypertension in these two groups were 5.36±1/7and 3.07±0.39 years respectively (P = NS), and mean durations of diabetes were 14.09±1/8 and 8.15±0/72 years respectively (P< 0.01). Of 22 (41%), 9 had hyperlipidemia, with 6 of them having multiple involvement, whereas only 1 out of 13 patients without hyperlipidemia had multiple stenosis. (P<0/003). More than 20% of our patients had significant but asymptomatic cerebral artery stenosis 30% of patients had multiple artery Involvement. There was no relation between occurence of stenosis and age, sex or duration of hypertension, but there was a significant relation between prevalence and multiplicity of stenoses and the duration of diabetes and also the presence of hyperlipidemia. Conclusion: Periodic evaluation of cranial vessels hence, in aged diabetic patients with risk factors of atherosclerosis using TCD is recommended. دیابت قندی، سکته‌ی مغزی، سونوگرافی داپلر ترانس کرانیال، تنگی شریانی، حداکثر شدت جریان سیستولی Diabetes mellitus, Stroke, Transcranial doppler sonography, Peak systolic velocity, Artery stenosis 0 0 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-81-9&slc_lang=fa&sid=1 F. Sarvghadi فرزانه سروقدی sarvghadi@yahoo.com 400031947532846002854 400031947532846002854 Yes M. Karimi مهدی کریمی 400031947532846002855 400031947532846002855 No F. Azizi فریدون عزیزی 400031947532846002856 400031947532846002856 No