fa آثار جداگانه و برهم‌کنشی فرومون‌های جنسی موش صحرایی ماده با رفتار‌های جنسی و والدینی، بر سطح پلاسمایی هورمون تستوسترون در موش صحرایی نر نژاد ویستار غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: فرومون‌‌ها نقش عمده‌ای در رفتارهای جنسی و اجتماعی بسیاری از جانوران داشته, قادرند بر فیزیولوژی تولید مثلی پستانداران اثر بگذارند. منبع اصلی فرومون‌ها، ادرار و ترشحات پاراکراینی می‌باشد. به لحاظ سیستم نورواندوکرینی, هورمون تستوسترون یک پارامتر مطمئن برای اندازه‌گیری و مقایسه‌ی تأثیر فرومون‌‌ها بر رفتارهای جنسی می‌باشد. در مطالعه‌ی تحقیق حاضر از 8 موش برای خون‌گیری استفاده شد (n= 8) که از این 8 موش در 13 نوبت خون‌گیری به عمل آمد و 13 گروه جداگانه برای تجزیه و تحلیل آماری در نظر گرفته شدند. به کمک قفس مخصوصی، تأثیر فرومون‌های جنسی بدون دخالت تحریک‌های حسی از جمله بینایی، شنوایی و لامسه بر هورمون تستوسترون، اندازه‌گیری شده است (گروه دوم- ng/mL 38/0±58/3). در صورتی که موش‌های ماده در کنار نر‌‌ها قرار بگیرند، سطح پلاسمایی هورمون تستوسترون آن‌ها نسبت به زمانی که فقط فرومون ماده‌‌ها را دریافت می‌کنند، بیشتر افزایش می‌یابد (گروه سوم- 1 0/0 p<،ng/mL 25/2±59/10). هم‌چنین عمل جفت‌گیری میزان هورمون تستوسترون را نسبت به دوره‌ی قبل از جفت‌گیری کاهش یابد (گروه چهارم ـ 05/0p<، ng/mL 95/0±32/4). در نرهای دوره‌ی آبستنی، میزان هورمون تستوسترون تا هفته‌ی دوم افزایش می‌یافت (گروه ششم ـ 017/0p<، ng/mL 58/1±11/6)، سپس دچار کاهش شدیدی شد (گروه هفتم ـ 017/0p<،ng/mL 37/0±65/1). پس از تولد فرزندان, میزان هورمون تستوسترون موش پدر به تدریج کاهش می‌یافت (گروه دهم ـ 017/0p<،ng/mL 14/0±36/0) ولی قرار گرفتن موش‌های پدر در کنار فرزندان غریبه، موجب افزایش قابل ملاحظه‌ای در سطح پلاسمایی هورمون تستوسترون می‌گردید، میزان این افزایش, از زمان جفت‌گیری نیز بالاتر بود (گروه سیزدهم ـ 017/0p<،ng/mL 26/1±46/8). با توجه به نتایج به دست آمده به نظر می‌رسد که فرومون‌های جنسی ماده و رفتارهای مختلف جنسی و پدرانه، به طور مستقیم بر سطح پلاسمایی هورمون تستوسترون و در نتیجه فعالیت‌های تولیدمثلی موش‌های نر تأثیر می‌گذارد. Introduction: Pheromones play a major role in the sexual and social behavior of animals. The main sources of pheromones are urine and paracrine secretions. Pheromones can affect the mammals reproductive physiology. The vomeronasal organ (VNO) is located in the base of nasal cavity and VNO has some effects on amygdal stimulating the amygdal hence could affectthe mammal's sexual behavior. Through the neuroendocrine system, testosterone is a safe parameter to measure and compare the effects on the sexual behavior. With regard to the neuroendocrine system, testosterone is a safe parameter for measuring the effects of pheromones on sexual behaviors. In this research, we have investigated the of pheromone interaction on sexual behaviors such as intercourse, mating and being near a pregnant female, also paternal behavior after children's birth, have been investigated. Materials and Methods: The effects of sexual pheromones were determined with a special cage without any sensory stimulation interference, such as visual, auditory, tactile senses (3.58±0.38 ng/mL). Results: Proximity between a female and a male rat increased plasma levels of testosterone rapidly(10.59±2.25 ng/mL, P<0.01). Mating caused a decrease in testosterone levels comparing to premate groups (4.32±0.95 ng/mL, P<0.05). During pregnancy, the testosterone levels increased up to the second week (6.11±1.58 ng/mL, P<0.017) then decreased rapidly(1.65±0.37 ng/mL, P<0.017). After birth of children, the father rat testosterone levels decreased gradually (0.36±0.14 ng/mL, P<0.017). But the presence of the father rat's near the strange child rat, the plasma levels of testosterone to increase significantly compared to the increase in mating groups(8.46±1.26 ng/mL, P<0.017). Concussion: These findings suggest that female sexual pheromones and different fatherhood and sexual behaviors, directly affect plasma levels of testosterone and can subsequently affect mating rats' reproductive activities فرومون‌های جنسی، تستوسترون، رفتارهای جنسی، رفتار‌های پدرانه، اندام تیغه‌ای بینی Sexual pheromone, Testosterone, Sexual behaviour, Paternal behaviour, Vomeronasal organ 77 84 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-31-34&slc_lang=fa&sid=1 H Aqababa حیدر آقا بابا 400031947532846002799 400031947532846002799 No V Babapour وهاب باباپور 400031947532846002800 400031947532846002800 No A Haeri علی حائری روحانی 400031947532846002801 400031947532846002801 No SH Oryan شهربانو عریان 400031947532846002802 400031947532846002802 No GH Ranjbar Omrani غلامحسین رنجبر عمرانی hormone@sums.ac.ir 400031947532846002803 400031947532846002803 Yes