fa بررسی تأثیر برنامه‌ی آموزشی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی بر مراقبت از پا در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: دیابت یکی از مشکلات عمده‌ی بهداشت عمومی در جهان معاصر است که مرگ و میر ناشی از عوارض دیررس این بیماری از جمله پای دیابتی به طور چشمگیر در حال افزایش است. عارضه‌ی پای دیابتی و قطع آن یکی از اصلی‌ترین علل معلولیت در بیماران دیابتی است و به لحاظ جسمانی و عاطفی بسیار هزینه‌بر است. استراتژی رایج امروز در خصوص پیشگیری از پای دیابتی، آموزش بهداشت مراقبت از پا است، به طوری که می‌تواند 85% از قطع عضوهای اندام تحتانی را کاهش دهد. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر برنامه‌ی آموزشی بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی در مراقبت از پا در بیماران دیابتی نوع 2 انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه یک بررسی مداخله‌ای است که در آن 108 نفر (46 مرد و 72 زن) از بیماران دیابتی نوع 2 تحت پوشش مرکز دیابت شهر کرمانشاه شرکت داشتند. بیماران به طور تصادفی در دو گروه مورد و شاهد تقسیم شدند. روش گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای مشتمل بر 59 سؤال در 5 قسمت دموگرافیک، ابعاد مدل اعتقاد بهداشتی (حساسیت، شدت، منافع و موانع درک شده و نیز راهنمای عمل)، مراقبت از پا در منزل (به صورت خود گزارش‌دهی) و چک لیست بود که قبل از مطالعه، روایی و پایایی آن به دست آمد و اطلاعات به روش مصاحبه‌ی سازمان‌یافته گرداوری شد. بعد از تکمیل پرسشنامه، مداخله‌ی آموزشی برای گروه مورد بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی در 3 جلسه‌ی 60 دقیقه‌ای انجام و یک ماه بعد نیز اطلاعات، مجدداً گرداوری شد. برای مقایسه‌ی میانگین نمره‌ی آگاهی، ابعاد مدل اعتقاد بهداشتی و مراقبت از پا قبل و بعد از مداخله در هر یک از گروه‌ها از آزمون تی جفتی و برای مقایسه‌ی میانگین نمره‌ی آگاهی، ابعاد مدل اعتقاد بهداشتی و مراقبت از پا بین دو گروه از آزمون آنالیز واریانس یک طرفه استفاده شد. یافته‌ها: میانگین سنی گروه مورد و شاهد به ترتیب 2/46 و 2/47 سال و میانگین مدت ابتلا به بیماری دیابت نوع 2 در گروه مورد 8/4 و در گروه شاهد 3/5 سال بود. بین تمام مشخصات دموگرافیک بین دو گروه مورد و شاهد اختلاف معنی‌داری وجود نداشت. میانگین نمره‌ی آگاهی، حساسیت، شدت، تهدید، منافع و موانع درک شده قبل از مداخله‌ی آموزشی در حد متوسط و میانگین نمره‌ی مراقبت از پا پایین‌تر از حد متوسط بود. اما بعد از مداخله‌ی آموزشی، نتایج این بررسی نشان داد که میانگین نمره‌ی آگاهی، حساسیت، شدت، تهدید، منافع و موانع درک شده، عملکرد و چک لیست در بیماران دیابتی نوع 2 در مقایسه با گروه شاهد به طور عمده و معنی‌داری افزایش یافت. نتیجه‌گیری: هر چه آگاهی، حساسیت، شدت، منافع و موانع درک شده بالاتر باشد، مراقبت از پا نیز بیشتر انجام می‌شود. یافته‌های این بررسی تأثیر و کارایی مدل اعتقاد بهداشتی در اتخاذ رفتارهای مراقبت از پا در بیماران دیابتی نوع 2 را مشخص و تأیید می‌کند. Introduction: Diabetes a major threat fo public health today and deaths resulting from its later complications such as diabetic foot, have increased alarmingly, causing physical and emotional problems and disability for diabetic patients. The current strategy for prevention of diabetic foot prevention is health education. This study was conducted to assess effects of educational interventions based on the HBM model used in food care by type 2 diabtetic patients. Materials and Methods: This is an interventional study in which 108 type 2 diabetic patients attending the the Kermanshah diabetic centre participated. They were randomly divided into the case and control groups. For data collection by interview a questionnaire consisting of 59 questions arranged in 5 sections including the demographic HBM model parts (perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers) and also cues of action foot care at home (self-reporting) and the checklist section was used. Realibility and validity of this questionnaire was confirmed before the study. Educational interventions based on HBM model were implemented in three 60 minute-sessions after completion of questionnaires and the data was again collected after one month. Results: Findings showed means for knowledge, perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, mean grades were at average levels and whereas the foot care mean grade was below average. After intervention, however, the results demonstrated that knowledge, perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, action and checklist mean grades in type 2 diabetic patients increased significantly in the case group. Discussion: The findings of this study showed that foot care increased when knowledge, perceived susceptibility, perceived severity, perceived benefits, perceived barriers, elevated. These study results confirm the effectiveness and influence of the use of the HBM model in foot care by type 2 diabetic patients. آموزش, دیابت, مدل اعتقاد بهداشتی, پای دیابتی Knowledge, Perceived susceptibility, Perceived severity, Perceived benefits, Perceived barriers, Cues of actions, Foot care, Diabetic foot 231 239 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-212&slc_lang=fa&sid=1 Gh Sharifirad غلامرضا شریفی‌راد sharifirad@hlth.mui.ac.ir 400031947532846002556 400031947532846002556 Yes SMM Hazavehie سید محمد مهدی هزاوه‌یی 400031947532846002557 400031947532846002557 No S Mohebi سیامک محبی 400031947532846002558 400031947532846002558 No MA Rahimi مهرعلی رحیمی 400031947532846002559 400031947532846002559 No A Hasanzadeh اکبر حسن‌زاده 400031947532846002560 400031947532846002560 No