en تأثیر مکمل کلسیم در بارداری بر غلظت کلسیم در شیر مادر غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: با وجود انجام مطالعات نسبتاً زیاد در مورد ارتباط بین دریافت کلسیم در دوره شیردهی با غلظت کلسیم در شیر مادر، تأثیر مقدار دریافت این ماده مغذی در دوره بارداری بر غلظت کلسیم در شیر مشخص نیست. وجود چنین ارتباطی اخیراً به وسیله بعضی پژوهشگران پیشنهاد شده ‌است ولی هنوز گزارش کارازمایی بالینی در این مورد منتشر نشده‌ است. هدف از این کارازمایی کنترل شده تصادفی دوسوکور، تعیین تأثیر مصرف مکمل کلسیم در بارداری بر غلظت کلسیم در شیر انسان بود. مواد و روش‌ها: 68 مادر باردار، از هفته 28 تا 30 بارداری به صورت تصادفی در یکی از دو گروه «مکمل کلسیم» (یک گرم در روز، به صورت دو کپسول کربنات کلسیم) یا «دارونما» قرار گرفتند. مصرف کپسول‌ها تا هنگام زایمان ادامه یافت. 5/1 تا 3 ماه پس از زایمان، از مادران نمونه شیر گرفته شد و غلظت کلسیم آنها با استفاده از اسپکتروفوتومتری جذب اتمی اندازه‌گیری شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS ویرایش 9 و با آزمون‌های t و مربع کای تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: از نظر خصوصیات دموگرافیک، تن‌سنجی، دریافت انرژی و کلسیم از راه غذا و فشار خون اختلاف معنی‌داری بین دو گروه دیده نشد. همچنین دو گروه از نظر ضریب پیروی از پروتکل پژوهش اختلاف معنی‌داری نداشتند و هیچ کدام از افراد شرکت‌کننده دخانیات مصرف نمی‌کردند. میانگین و انحراف معیار غلظت کلسیم در شیر رسیده در دو گروه «مکمل کلسیم» و «دارونما» به ترتیب 38±228 و 42±235 میلی‌گرم در لیتر بود (49/0=p). نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر فرضیه تأثیر مصرف مکمل کلسیم را در سه ماهه سوم بارداری بر غلظت کلسیم در شیر رسیده تأیید نکرد. Introduction: The relationship between calcium intake during lactation and breast milk calcium concentration has been studied by many investigators, but there is no conclusive evidence on the effect of supplementation during pregnancy on the breast milk content. The aim of this double blind, placebo controlled trial was to determine the effect of calcium supplementation during the third trimester of pregnancy on the breast milk calcium concentration. Materials and Methods: Sixty-eight pregnant mothers were assigned randomly to "Calcium Supplement" (1 g daily, as two calcium carbonate capsules) or "Placebo" groups from 28th-30th week of gestation through delivery. Breast milk samples were taken 1.5-3 months after delivery. Calcium concentration was measured using atomic absorption spectrometry. Data analyses were done by SPSS (Version 9). Results: There were no significant differences between the two groups with respect to demographic characteristics, anthropometric measures, dietary energy and calcium intakes, and blood pressure. Compliance was similar between the two groups and no participant was a smoker. Mean±SD of calcium concentrations in mature breast milk were 228±38 and 235±42 mg/L in "Calcium Supplement" and "Placebo" groups, respectively (p=0.49). Conclusion: Our study did not support the hypothesis stating that calcium supplementation during the third trimester of pregnancy affects concentration in mature breast milk. ،کلسیم،بارداری،شیر مادر،مکمل کلسیم : Calcium, Pregnancy, Breast milk, Calcium supplement 307 314 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-151&slc_lang=en&sid=1 M Karandish دکتر مجید کاراندیش mkarandish@yahoo.com 400031947532846002008 400031947532846002008 Yes A Djazayery دکتر ابوالقاسم جزایری 400031947532846002009 400031947532846002009 No M Mahmoudi دکتر محمود محمودی 400031947532846002010 400031947532846002010 No M Razi-Jalali دکتر محمد راضی جلالی 400031947532846002011 400031947532846002011 No A Behrooz دکتر احمد بهروز 400031947532846002012 400031947532846002012 No