en مطالعه شیوع گواتر و میزان ید ادرار در دانش‌آموزان 11-6 ساله استان یزد در سال 1381، 10 سال بعد از شروع طرح نمک یددار غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: با گذشت 10 سال از برنامه یددار کردن نمک، برای ارزیابی وضعیت اختلالات ناشی از کمبود ید، شناسایی مناطق در معرض خطر و پایش و ارزشیابی برنامههای کنترل آن این اختلالات مورد مطالعه قرار میگیرند. هدف از این مطالعه تعیین شیوع گواتر آندمیک و میزان ید ادرار دانش‌آموزان 11-6 ساله استان یزد و نیز مشخص کردن وضعیت استان و شهرستانهای وابسته 10 سال پس از شروع برنامه یددار کردن نمک طعام است. مواد و روش‌ها: در این مطالعه 4755 دانشآموز (2948 پسر و 1807 دختر) 6 تا 11 ساله از مدارس ابتدایی استان یزد به روش نمونهگیری خوشهای چند مرحله‌ای انتخاب و توسط دو پزشک آموزش دیده معاینه شدند. از یک سیزدهم کل نمونه‌ها یک نمونه ادرار و نمک مصرفی در منزل گرفته شد. ید ادرار به روش هضمی و ید نمک با استفاده از کیت آزمون سریع به صورت کیفی اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: شیوع کلی گواتر در استان 9/40، در دختران 8/41 و در پسران 3/40 درصد بود که در دو جنس تفاوت معنی‌دار نبود. از سوی دیگر در استان شیوع گواتر درجه یک 6/38 و درجه 2, 3/2 درصد به دست آمده است. شیوع گواتر درجه 1 در دختران و پسران به ترتیب 1/39 و 3/38 و شیوع گواتر درجه 2 در دختران و پسران به ترتیب 7/2 و 2 درصد بود تفاوت آماری معنی‌دار نبود (2/0=p). میانگین کلی ید ادرار 123± 264، در دختران 118±236 و در پسران 123±281 میکروگرم در لیتر به دست آمد (001/0=p). کلاً در استان 5/10 درصد از افراد ید ادرارشان کمتر از 100، 5/24 درصد در حد ایده‌آل، یعنی 199-100 و 65 درصد بیش از 200 میکروگرم در لیتر بود. در کل 6 درصد از نمونه‌های نمک فاقد ید بوده است، 1/1 درصد در حد 8 پی.پی.ام، 6% در حد 15 پی.پی.ام و 8/86% در حد 30 پی.پی.ام و بالاتر ید داشته‌اند. به این ترتیب تقریباً 94% از نمونه‌ها یددار بوده است. در شهرستان‌های اردکان، میبد و صدوق 100 درصد نمونه‌های نمک بیش از 30 پی.پی.ام ید داشته‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج این بررسی نشان می‌دهد. شیوع کلی گواتر، به ویژه گواتر درجه 2 به شدت در استان و شهرستان‌ها کاهش یافته است و از نظر ید ادرار، وضعیت نسبت به گذشته بسیار تغییر کرده است. به طوری که نه فقط ید ادرار افزایش یافته، بلکه درصد عمده‌ای از افراد ید ادرارشان از محدوده ایده‌آل تعیین شده توسط سازمان جهانی بهداشت فراتر رفته است و به این ترتیب با توجه به این نماگر مثل برخی از مطالعات دیگر، می‌توان از سال 1381 استان یزد را عاری از اختلالات ناشی از ید معرفی نمود. Introduction: Iodine deficiency disorders (IDD) are among the most important epidemic disorders in the world and also in our country. The surveillance of IDD may be implemented to assess the prevalence of IDD, identify high risk areas for intervention and monitor and evaluate IDD control programmes, such as salt iodization. The objective of this study was to determine total goiter rate (TGR) and urinary iodine in 6-11 year old students in Yazd province and related cities 10 years after salt iodization programme. Materials and Methods: In this prevalence study, 4755 primary school students (2948 boys and 1807 girls) aged 6-11 were selected by multistage “probability proportionate to size” (PPS) cluster sampling in Yazd province. Thyroid examination and goiter classification were made according to WHO standard protocol by two trained physicians. Urine and household salt samples were collected from one-thirteenth of the total population. Urinary iodine was determined by digestion method. Salt iodine was determined by rapid test kit. Results: TGR was 40.9% in Yazd province (Girls 41.8% and boys 40.3% p>0.05). Prevalence of goiter grade 1 and grade 2 were 38.6% and 2.3%, respectively. These figures were 39.1% and 2.7% for girls and 38.3% and 2% for boys, respectively. The rate of goiter was not significantly different between two sexes (p=0.2). Overall mean of the urinary iodine in province was 264±123 μg/L and corresponding mean in girls and boys were 236±118 μg/L and 281±123 μg/L, respectively which were significantly different (p=0.001). In general, 10.5% of Yazd population had urinary iodine concentrations under 100 μg/L, 24.5% were in ideal range (100-200 μg/L) and 65% were higher than 200 μg/L. In general, 6% of household salt samples did not have iodine, 1.1% had 8ppm, 6% 15ppm and 86.8% had above 30ppm. Thus, approximately 94% of salt samples contained iodine. Conclusion: The results of this study indicated that TGR, especially goiter grade 2, has markedly decreased and according to urinary iodine status, not only mean urinary iodine was elevated, but also was higher than ideal range of WHO. Thus, according to this index, it can be concluded that Yazd province has been IDD free since 2002. ،کمبود ید،گواتر آندمیک،ید،ید ادرار،نمک یددار،اختلالات ناشی از کمبود ید،دانش‌آموزان، تیرویید Iodine deficiency, Endemic goiter, Iodine, Urinary iodine, Iodized salt, IDD, Students, Thyroid 283 291 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-147&slc_lang=en&sid=1 H Mozaffari Khosravi دکتر حسن مظفری خسروی mozaffari_h@hotmail.com 400031947532846001998 400031947532846001998 Yes A Dehghani علی دهقانی 400031947532846001999 400031947532846001999 No M Afkhami دکتر محمد افخمی 400031947532846002000 400031947532846002000 No