en نقش هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه در کم‌خونی بیماران مبتلا به نارساییپایانی کار کلیه تحت همودیالیز غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه به عنوان یکی از علل تشدید کننده کم‌خونی و همچنین مقاومت به درمان با اریتروپویتین در بیماران همودیالیزی محسوب می‌شود. اگر چه علل این تشدید کم‌خونی و مقاومت کاملاً و به درستی شناخته نشده است، در این زمینه تبدیل سلول‌های مغز استخوان به سلول‌های چربی، فیبروز مغز استخوان و همچنین کاهش کلسی‌تریول مطرح شده‌ است. با این حال نقش هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه در تشدید کم‌خونی و مقاومت به اریتروپویتین درمانی در مقایسه با موارد التهاب یا کمبود آهن نقش کوچکی است. در این مطالعه اثر هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه در تشدید آنمی در بیماران همودیالیزی بررسی شده است. مواد و روش‌ها: این مطالعه توصیفی ـ تحلیلی روی 36 بیمار همودیالیزی بیمارستان آموزشی ـ درمانی هاجر شهرکرد در سال 1382 انجام شد. شمارش کامل خون اندازه‌گیری کلسیم، فسفر، آلکالن فسفاتاز،پاراتورمونintact ، آهن سرم، TIBC، درصد ظرفیت اشباعی ترانسفرین، فریتین سرم و همچنین کفایت همودیالیز از طریق فرمول میزان کاهش اوره محاسبه گردید. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS آنالیز آماری شد. برای بررسی رابطه‌ها از Partial correlation با تعدیل برای سن، ماه‌های دیالیز و سطح فریتین استفاده شد. یافته‌ها: تعداد کل بیماران 36 نفر بودند. 6/55% مرد، 1/66% بیش از 40 سال سن داشتند. میزان میانگین± انحراف معیار و مقادیر ماکزیمم و مینیمم Intact PTH برابر 433±4/439 و 2234 و 25 pg/mL بود. در مورد هموگلوبین مقادیر میانگین± انحراف معیار و ماکزیمم و مینیمم برابر 9/1±9، 5/14 و 6 g/dL بود. در مورد هماتوکریت میانگین 3/6±8/28، ماکزیمم 52 و مینیمم 20% بود. در این بررسی ارتباط معکوس میان سطح Intact PTH و میزان هماتوکریت و هموگلوبین وجود داشت. همچنین رابطه معکوس میان سطح آلکالن فسفاتاز و هموگلوبین و هماتوکریت نیز به دست آمد (در تمام موارد 05/0p< بود). نتیجه‌گیری: هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه می‌تواند باعث تشدید آنمی در بیماران همودیالیزی شود و در این بیماران توجه بیشتر به کنترل هیپرفسفاتمی و فزونی ترشح پاراتورمرن ضروری به نظر می‌رسد. این کار باعث درمان بهتر کم‌خونی در بیماران همودیالیزی می‌شود. Introduction: secondary hyperparathyroidism is listed among the possible reasons for intensifying the anemia and resistance to erythropoietin therapy in hemodialysis patients. Although its exact mechanism is not entirely clarified, but shift of bone marrow cells to adipocytes, bone marrow fibrosis and decreased calciteriol can be the causes. However, the role of secondary hyperparathyroidism in severity of anemia and resistance to erythropoietin treatment in comparison to other factors like inflammation and iron deficiency is minor. In this study, we evaluated the role of secondary hyperparathyroidism in severity of anemia in hemodialysis patients. Materials and Methods: This is a descriptive-analytic study done on 36 hemodialysis patients in Hajar Hospital in Shahrekord. The study was done in 2003. CBC, calcium, phosphorus, alkaline phosphatase level, iPTH, serum iron, total iron binding capacity, transferin saturation, ferritin, and also dialysis adequacy by urea reduction rate (URR) were evaluated. All data were analyzed with SPSS software and reported as mean±SD and maximum and minimum. Correlations were analyzed by Pearson coefficient. Results: Total patients were 36 and 55.5 % were male, 66.1 % were more than 40 years old. Mean±SD, minimum and maximum of iPTH were 439.4±433, 25 and 2234 pg/ml, respectively. Mean ± SD minimum and maximum of Hgb were 9±1.9, 6 and 14.5 g/dl and for Hct were 28.8±6.3, 20 and 52 percent. There were inverse correlations between iPTH and Htc and Hgb as well as between alkaline phosphatase and Hg and Hct (p<0.05 for all correlations). Conclusion: This study showed that the severity of secondary hyperparathyroidism is associated with severity of anemia. Secondary hyperparathyroidism by itself can intensify anemia of hemodialysis patients, and needs more attention to control hyperphosphatemia and parathormone hypersecretion, resulting in better treatment of anemia in hemodialysis patients. ،کم‌خونی،همودیالیز،هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه Anemia, Hemodialysis, Secondary hyperparathyroidism, Erythropoietin 277 282 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-146&slc_lang=en&sid=1 A Baradaran دکتر آذر برادران 400031947532846001995 400031947532846001995 Yes H Nasri دکتر حمید نصری hamidnasri@yahoo.com 400031947532846001996 400031947532846001996 No F Ganji دکتر فروزان گنجی 400031947532846001997 400031947532846001997 No