fa آثار طولانی مدت درمان جایگزینی با تستوسترون بر دانسیته استخوان در مردان هیپوگناد غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: کمبود آندروژن منجر به از دست رفتن دانسیته استخوان و شکستگی‌های استئوپروتیک در مردان می‌شود ولی هنوز، آثار درازمدت جایگزینی آندروژن‌ها بر دانسیته استخوان به خوبی مشخص نشده است. در این مطالعه آینده‌نگر دانسیته استخوان بیماران هیپوگناد در ناحیه مهره‌های کمری و پروکسیمال ران به روش DXA اندازه‌گیری شده است. مواد و روش‌ها: بیماران 137 مرد 1±39 ساله (17ـ79 ساله) با کمبود اثبات شده آندروژن بودند و نیاز به درمان جایگزینی منظم داشتند. از این تعداد 58% هیپوگنادیسم اولیه داشتند. روش درمان با آندروژن، کاشتن کپسول‌های تستوسترون (800 میلی‌گرم هر 4ـ6 ماه یک بار) زیر پوست شکم بود. هر 2ـ3 سال یک بار، دانسیته استخوان به روش DXA اندازه‌گیری می‌شد. بر اساس کفایت درمان قبل از اندازه‌گیری اولین دانسیته استخوان، بیماران به 4 گروه تقسیم شدند: 1ـ هرگز درمان نشده؛ 2ـ کامل درمان شده؛ 3ـ ناقص درمان شده (درمان ناکافی در کمتر از یک سال)؛ 4ـ قطع درمان (قطع درمان حداقل برای یک سال). یافته‌ها: در بررسی مقطعی، بر اساس تعریف سازمان جهانی بهداشت، استئوپروز و استئوپنی به ترتیب در 8% و 29% مهره‌های کمری و 5% و 31% در گردن استخوان ران وجود داشت. اما هیچ مورد شکستگی دیده نشد. در آنهایی که با تستوسترون درمان شده بودند، دانسیته استخوان بیشتر بود. اختلافی بین افرادی که خوب درمان شده بودند و آنهایی که اخیراً درمان خود را قطع کرده بودند وجود نداشت. سن، نمایه توده بدنی، سطح بدن، نوع هیپوگنادیسم و بیماری زمینه‌ای ایجاد کننده آن تأثیری بر این یافته‌ها نداشت. در مطالعه طولی، در 48 بیمار برای دومین بار به فاصله 7ـ1 سال (با میانه 3 سال) دانسیته استخوان تعیین شد. دانسیته استخوان به مقدار قابل توجهی در مهره‌های کمری (5/0±2 درصد در سال) و تروکانتر (5/0±1/1 درصد در سال) افزایش یافته بود اما در گردن استخوان ران و مثلت وارد افزایش دانسیته ایجاد شده از نظر آماری معنی‌دار نبود. 22 نفر از این بیماران، در نخستین اندازه‌گیری استئوپنی یا استئوپروز داشتند. در این افراد، با پیگیری 5ـ1 ساله با میانه 2 سال، افزایش تراکم استخوان در همه محل‌های استخوانی مشاهده شد. نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر نشان می‌دهد که کمبود آندروژن دانسیته استخوان را کم می‌کند و درمان جایگزینی با آندروژن به طور انتخابی، در ناحیه مهره‌های کمری و تروکانتر، اما نه در گردن ران یا مثلث وارد، دانسیته استخوان را افزایش می‌دهد. این افزایش در مردانی که در اولین اندازه‌گیری دانسیته استخوان، استئوپروز یا استئوپنی داشتند، در تمام محل‌های استخوانی مشاهده شد. این مشاهدات، پیشنهاد می‌کند که برگشت آثار کمبود آندروژن نیاز به درمان کافی با تستوسترون دارد و این آثار مفید طولانی اثر است و با وجود قطع کوتاه مدت درمان، از بین نمی‌رود. امکان تعمیم یافته‌های این پژوهش در درمان با آندروژن برای پیشگیری از تحلیل دانسیته استخوانی و شکستگی مرتبط با افزایش سن یا بیماری‌های مزمن که در آنها کمبود خفیف آندروژن دیده می‌شود، باید در آینده بررسی گردد. Introduction: Androgen deficiency leads to bone loss and contributes to osteoporotic fractures in men. Yet, the long-term effects of androgen replacement therapy on bone mineral density (BMD) are not well defined. We therefore reviewed the effect of testosterone treatment on BMD and its effect modifiers from prospectively collected dual energy xـray absorptiometry (DXA) of the lumbar spine and proximal femur. Material and Methods: Men (n=137, aged 39±1 years, range 17 to 79 years) with established androgen deficiency (58% with primary hypergonadotropic hypogonadism) requiring regular androgen replacement therapy (ART) were treated with testosterone implants (800 mg, 4-6 month intervals) and had DXA scan at 2 to 3-year intervals. Patients were classified into four subgroups according to adequacy of prior treatment at the time of first DXA study comprising those (a) never treated, (b) well treated, (c) poorly treated (<1 year of inadequate treatment) and (d) off treatment (off all treatment >1 year). Results: In the cross sectional analysis, none had fractures but WHO-defined osteoporosis and osteopenia were present in 8% and 29% in the lumbar spine and 5% and 31%, in the femoral neck, respectively. Testosterone treatment was associated with higher BMD but there was no significant difference between those well treated and recently off treatment. Adjustment for age, physique or type of hypogonadism did not modify the findings. In a longitudinal analysis of 48 men who had two BMD measurements at a median of 3 years (range 1-7 years) apart, BMD was significantly increased in lumbar spine (2.0±0.5% per year) and trochanter (1.1±0.5% per year) but did not change in femoral neck or Ward’s triangle. 22 of these patients had osteopenia and osteoporosis at their 1st BMD measurement. With a follow up period of 1ـ-5 (median 2) years, increases in their bone mineral density was observed at all bone sites. Conclusion: The present study confirms that androgen deficiency reduces, and ART improves BMD in men at lumbar spine and trochanter but not at femoral neck or Ward’s triangle. It increases BMD at all bone sites in those patients with osteopenia or osteoporosis at 1st DXA scan. These observations suggest that reversing the effects of androgen deficiency requires adequate testosterone treatment and that beneficial effects of testosterone are durable despite even short-term interruption of treatment. The consequences of these findings for he potential androgen treatment to prevent bone loss and fractures related to male ageing and chronic diseases associated with mild androgen deficiency remain to be determined. ،دانسیته استخوان، استخوان، استئوپروز،مردان، تستوسترون،آندروژن، هیپوگنادیسم، استئوپنی BMD, Bone, Osteoporosis, Men, Testosterone, Androgen, Hypogonadism, Osteopeina 149 158 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-130&slc_lang=fa&sid=1 A Aminorroaya دکتر اشرف‌امین‌الرعایا aminorroaya@med.mui.ac.ir 400031947532846001926 400031947532846001926 Yes A Conway دکتر آن ج کانوی 400031947532846001927 400031947532846001927 No L Ly LP دکتر لم پ لی 400031947532846001928 400031947532846001928 No SH Kelleher شرین کلر 400031947532846001929 400031947532846001929 No D Quinn داین کویین 400031947532846001930 400031947532846001930 No L Turner لیو ترنر 400031947532846001931 400031947532846001931 No D Handelsman دکتر دیوید ج هندلزمن 400031947532846001932 400031947532846001932 No