fa مروری بر اثرات ترکیبات مداخله‌گر اندوکرینی بر مسیر هیپوتالاموس-هیپوفیز-غدد جنسی و سلامتی تولیدمثلی فيزيولوژي Physiology مروری Review <p dir="RTL" style="margin-right:36.0pt;"><u>مقدمه</u>: مسیر هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد (<span dir="LTR">HPG</span>) عملکرد تولیدمثلی را کنترل می‌کند. هیپوتالاموس، هورمون آزادکننده گنادوتروپین (<span dir="LTR">(GnRH</span> را آزاد می‌کند که بر هیپوفیز پیشین به منظور تحریک ترشح گنادوتروپ‌ها تاثیر می‌گذارد. هورمون‌های گنادوتروپیک نیز بر غدد جنسی با تحریک بلوغ جنسی، گامت زایی و تولید هورمون‌های جنسی اثر می‌گذارند. نورون‌های <span dir="LTR">GnRH</span> اجزای کلیدی مسیر <span dir="LTR">HPG</span> هستند، هر چند که برخی نوروترانسمیترها و نوروپپتیدها از قبیل گلوتامات، گابا (گاما ـ آمینو بوتیریک اسید)، گالانین، دوپامین و کیس پپتین نیز در تنظیم ترشح <span dir="LTR">GnRH</span> دخالت می‌کنند<span dir="LTR">.</span> نورون‌های <span dir="LTR">GnRH</span>، هیپوفیز، غدد جنسی و برخی جمعیت‌های نورونی مثل نورون‌های کیس پپتین به شدت نسبت به تغییرات سطوح هورمون‌های جنسی و ترکیبات مداخله‌گر اندوکرینی (<span dir="LTR">EDCs</span>) حساسیت دارند. چند نوع <span dir="LTR">EDCs</span>، از جمله برخی حشره‌کش‌ها، بیسفنول آ، فتالات‌ها، تاموکسیفن، فیتواستروژن‌ها و مایکواستروژن‌ها شناسایی شده‌اند که قادر به تداخل با عملکرد دستگاه تولیدمثلی بوده و منجر به اختلال اندوکرینی می‌شوند. تکوین و عملکرد دستگاه تولیدمثلی ممکن است به اثرات این قبیل <span dir="LTR">EDCs</span> حساس باشد. تاکنون بزرگ‌ترین نگرانی‌ها در ارتباط با اثرات <span dir="LTR">EDCs</span> در ارتباط با اثرات زیان آور آن‌ها بر سلامتی تولیدمثلی بوده است. شرایط آزمایشگاهی و مطالعه‌های اپیدمیولوژی نشان داده‌اند که <span dir="LTR">EDCs</span> می‌توانند اثرات تعیین‌کننده‌ای را، به ویژه در دوره‌های بحرانی هورمونی از قبیل دوره‌های جنینی و نوزادی بر دستگاه تولیدمثلی داشته باشند. این مطالعه برخی شواهد را&nbsp; فراهم می‌آورد که <span dir="LTR">EDCs</span> قادر به ایجاد اختلال در مسیر <span dir="LTR">HPG</span> و عملکرد تولیدمثلی هستند.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:36.0pt;"></p> <p class="Abstract" style="text-align:justify;text-justify:inter-ideograph; direction:ltr;unicode-bidi:embed"><u>Introduction</u>: The hypothalamic-pituitary-gonadal (HPG) axis controls reproductive function. The hypothalamus secretes GnRH that is transported to the anterior pituitary gland to stimulate the release of the gonadotrophic hormones. Which act on the gonads to stimulate sexual maturation, gametogenesis and steroidogenesis.&nbsp;Although GnRH neurons are a key component of the HPG axis, other neurotransmitters or neuropeptides in the hypothalamus, such as glutamate, GABA, galanin, dopamine and kisspeptin have been suggested to be involved in the regulation of GnRH secretion. In addition to GnRH neurons, pituitary and gonads, some of these neuronal populations such kisspeptin are extremely sensitive to changes in the levels of steroid hormones and endocrine disrupting compounds (EDCs). Several EDCs, such as pesticides, bisphenol A, phthalates, tamoxifen, phytoestrogens and mycoestrogens can interact with the female and male reproductive system function and lead to disruption of endocrine function. Reproductive system development and function may be susceptible to the effects of such EDCs. By far, the greatest concerns for the potential adverse effects of EDCs have focused on their deleterious impact on reproductive health. It has been demonstrated under laboratory conditions and epidemiological studies that EDCs can exert detrimental effects especially during hormonal critical periods such as fetal and neonatal periods on the reproductive system. This article reviews some evidence that EDCs can impair the HPG axis and reproductive function.</p> مسیر هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد, ترکیبات مداخله‌گر اندوکرینی, سلامتی تولیدمثلی Hypothalamic-pituitary-gonadal axis, Endocrine disrupting compounds, Reproductive health 455 469 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2284-1&slc_lang=fa&sid=1 Rahmatollah Parandin رحمت اله پرندین rparandin@gmail.com 4000319475328460033774 4000319475328460033774 Yes Payame Noor University دانشگاه پیام نور Morteza Behnam Rassouli مرتضی بهنام رسولی behnam.@um.ac.ir 4000319475328460033775 4000319475328460033775 No Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی، مشهد