fa بررسی اثرات فراکشن‌های مختلف و عصاره‌ی دانه گیاه عدس الملک (Securigera securidaca) بر سطح سرمی گلوکز، فاکتورهای خونی و مورفولوژی کبد در موشهای دیابتی غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original <p>مقدمه: دانه‌ی گیاه عدس‌الملک (Securigera securidaca) را در طب سنتی ایران به عنوان کاهنده‌ی قند خون تجویز می‌کنند. در این مطالعه، اثر خوراکی عصاره‌ی تام دانه و فراکشنهای آن روی موش سوری و صحرایی دیابتی شده با تزریق صفاقی استرپتوزوسین (200 میلیگرم/کیلوکرم) بررسی شد. مواد و روش‌ها: در بررسی حاد، موش‌های سوری، دوزهای مختلف عصاره‌ی تام دانه، فراکشن‌های کلروفرمی، متانولی، مخلوط فرکشن‌ها، گلی‌بن‌کلامید (10 میلی‌گرم/کیلوگرم) و نرمال سالین را به صورت خوراکی دریافت کردند. قند خون قبل از گاواژ و ۱، ۲ و ۴ ساعت پس از آن اندازه‌گیری شد. در بررسی تحت حاد، موش‌های صحرایی، دو بار در روز و به مدت دو هفته 500 میلی‌گرم/کیلوگرم مخلوط فراکشن‌های متانولی و کلروفرمی با نسبت 30: 70، انسولین NPH : رگولار به نسبت 30:70، گلی بن کلامید و نرمال سالین را به صورت خوراکی گرفتند. قند خون قبل و در فواصل یک و دو هفته بعد اندازه‌گیری شد. در انتهای دو هفته، فاکتورهای خونی و بافت شناسی کبد بررسی شدند. یافته‌ها: بررسی مرحله حاد نشان داد فراکشن کلروفرمی، قند خون را طی 1 ساعت و فراکشن متانولی و مخلوط فراکشن‌ها پس از 4 ساعت قند را پایین می‌آورند. در بررسی تحت حاد، هیچ‌گونه کاهش قند و تفاوت معنی‌داری در فاکتورهای خونی پس از تجویز فراکشن‌ها مشاهده نشد. آسیب سلول‌های کبدی در گروه گیرنده‌ی مخلوط فراکشن‌ها کمتر از گروه‌های دریافت‌کننده‌ی انسولین و گلی بن کلامید بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان داد دانه‌ی گیاه عدس الملک می‌تواند قند خون را به صورت حاد، با مکانیسمی مشابه انسولین، کاهش دهد.</p> <p>Introduction: Securigera securidaca seed is used as a hypoglycemic agent in Iranian folk medicine. In this study, potential effect of oral administration of whole seed extract its fractions were investigated on Streptozosin diabetic mice and rats (200 mg/kg, ip). Materials and Methods: In acute study, diabetic mice were received different doses of whole seed extract, its fractions including chloroform, methanol, or mixture of chloroform and methanol, along with glibenclamide (10 mg/kg) and normal saline, by gavage. Blood glucose levels were assessed at baseline and again during 1, 2 and 4 h after gavage. Diabetic rats were received a mixture of chloroform and methanol fraction (30:70) in a dose 500 mg/kg, along with regular and NPH Insulin (30:70), glibenclamide and normal saline, by gavage, two times a day for two weeks. Blood glucose levels were measured at baseline and again after one and two weeks. Blood biochemical measures and liver histology examination were done after two weeks. Results: Acute study showed that chloroform fraction reduced blood glucose level after 1 h wherease methanol fraction and mixture of fractions decreased blood glucose levels toward a normal range, after 4 h. In sub-acute study, no significant change was not observed in blood glucose and biochemical parameters, after administration of fractions. Compared to rats received mixture of fractions, liver cells destruction was lower in groups receiving insulin and glibenclamide. Conclusion: Acute dose of S. securidaca seed could reduce blood glucose by similar mechanism as insulin.</p> Securigera securidaca, عدس الملک, گنده تلخه, ضد دیابت, عصاره‌ی دانه, فاکتورهای خونی, بافت شناسی کبد Securigera securidaca, Antidiabet, Seeds extract, Blood biochemical, Liver histology 37 45 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2085-1&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Tofighi زهرا توفیقی ztofighi@tums.ac.ir 4000319475328460029587 4000319475328460029587 No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Omid Sabzevari امید سبزواری omid@tums.ac.ir 4000319475328460029588 4000319475328460029588 No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Zahra Rezaei Taleqani زهرا رضائی طالقانی zrezaei313@yahoo.com 4000319475328460029589 4000319475328460029589 No Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران Narguess Yassa نرگس یاسا yasa@tums.ac.ir 4000319475328460029590 4000319475328460029590 Yes Tehran University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی تهران