fa مقا یسه نتایج 18ســاله برنامه ید دار نمودن نمکها در کشور چهارمین پایش ملی شیوع گـواتر و میزان ید ادرار دانش‌آموزان دبستانی (1387-1386) غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: اجرای برنامه‌ی کنترل و حذف اختلال‌های ناشی از کمبود ید که یک مشکل قدیمی کشور بوده، منجر به شناخته شدن ایران به عنوان یک کشور عاری از کمبود ید در منطقه خاورمیانه گردیده است. هدف پژوهش حاضر ارزیابی پایایی کفایت یدرسانی 18 سال پس از یددار نمودن نمک‌ها و وضعیت جاری تغذیه ید در کشور بود. مواد و روش‌ها: در مطالعه‌ی مقطعی حاضر 36000 دانش‌آموز دبستانی 8 تا 10 ساله در پاییز سال 1386 به صورت تصادفی و به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از کل کشور انتخاب شدند. شیوع گواتر و غلظت ید ادرار آن‌ها و مقدار ید موجود نمک خانوارها، کارخانجات و مراکز توزیع نمک در سطح کشور بررسی شدند. یافته‌ها: میزان کلی گواتر 5/6% (6% درجه‌ی یک و 5/0% درجه‌ی دو) بود که پس از تعدیل برای وزن جمعیت استان‌ها، 7/5% برآورد گردید. شیوع در استان‌های همدان، زنجان، کرمانشاه، مازندران و گیلان بالاتر از 10% بود. میانه‌ی ید ادرار 140 میکروگرم در لیتر بوده و غلظت ید ادرار 50-20، 99-50 و بیشتر یا مساوی 100 میکروگرم در لیتر به ترتیب 3/15، 8/19 و 9/64% بود. میانه‌ی ید ادرار چهار استان کمتر از 100 میکروگرم در لیتر بود. میانگین و انحراف معیار و میانه ید نمک‌ها در سطح تولید به ترتیب (8/13±) 2/23 و 7/34 و در سطح توزیع به ترتیب (7/14±)4/32 و 3/32 گاما به دست آمد. 98% از خانوارها از نمک یددار استفاده می‌کردند و نحوه‌ی نگهداری نمک در 58% از خانوارها مناسب بود. نتیجه‌گیری: پیشرفت‌های کشور در یددار نمودن نمک‌ها قابل ملاحظه بوده و به تمام شاخص‌های برنامه‌ی کنترل کمبود ید در جامعه دست یافته، اما عدم دریافت ید کافی در برخی از استان‌ها توجه خاص و پایش مناسب را ایجاب می‌نمایند. Introduction: Iodine deficiency disorders (IDD) have been recognized as a major public health problem in Iran for many years. Following the iodine deficiency elimination program, Iran is now an IDD free country in the Middle-East region. This study was performed to evaluate the adequacy of iodine supplementation after 18 years of universal salt iodization and the current status of iodine nutrition in all 30 provinces of Iran. Materials and Methods: In this descriptive cross-sectional study, (conducted between Oct 2007-February 2008) 36000 schoolchildren, aged 8 to10 years, were randomly selected from all provinces. Goiter prevalence and urinary iodine excretion in schoolchildren and iodine content of salt at household, factory and distribution sites were measured. Results: Total goiter rate (TGR) in the country was 6.5% (6% grade 1 and 0.5% grade 2), and weighted goiter rate was 5.7%. TGR in Hamedan, Zanjan, Kermanshah, Mazandaran and Gilan was over 10%. The median urinary iodine was 140µg/L, with urinary iodine levels of 20-50, 50-99 and ≥100μg/L being 15.3%, 19.8% and 64.9%, respectively. In four provinces, median urinary iodine was lower than100 µg/L. Mean (±SD) and median salt iodine were 23.2 (±13.8) and 34.7ppm at production level and 32.4 (±14.7) and 32.3ppm at distribution level, respectively. Ninety-eight percent of households consumed iodized salt, and 58% of households had appropriate salt storage. Conclusions: The I.R. Iran has made strong progress in the development of universal salt iodization strategy and meets all criteria for sustainable elimination of iodine deficiency. However, lack of adequate iodine nutrition in some provinces necessitates special attention and proper monitoring. گواتر، ید، نمک ید دار، ید ادرار، ایران Introduction: Iodine deficiency disorders (IDD) have been recognized as a major public health problem in Iran for many years. Following the iodine deficiency elimination program, Iran is now an IDD free country in the Middle-East region. This study was pe 21 32 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-314-3&slc_lang=fa&sid=1 hossein delshad حسین دلشاد delshad1336@yahoo.com 4000319475328460019940 4000319475328460019940 Yes research institute for endocrine sciences پژوهشکده علوم غدد درون ریز atieh amouzgar عطیه آموزگار a.amouzegar@erc.ac.ir 4000319475328460019941 4000319475328460019941 No research institute for endocrine sciences پژوهشکده علوم غدد درون ریز parvin mirmiran پروین میر میران mirmiran@erc.ac.ir 4000319475328460019942 4000319475328460019942 No research institute for endocrine sciences پژوهشکده علوم غدد درون ریز feridoun azizi فریدون عزیزی azizi@erc.ac.ir 4000319475328460019943 4000319475328460019943 No research institute for endocrine sciences پژوهشکده علوم غدد درون ریز