fa ارتباط شاخص‌های تن‌سنجی با شیوع دیابت در جمعیت شهری تهران غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: چاقی به عنوان مهمترین عامل خطرساز ابتلا به دیابت نوع 2 شناخته شده است. هدف از این مطالعه بررسی ارتباط شاخص‌های مختلف تنسنجی شامل نمایه توده بدنی (BMI)، دور شکم (WC) و نسبت دور شکم به دور باسن (WHR) با پیشبینی شیوع دیابت بود. مواد و روش‌ها: در یک مطالعه مقطعی بین سال‌های 80-1377، 7033 نفر (4041 زن و 2992 مرد) از جمعیت 69-30 ساله شرکت‌کننده در مطالعه قند ولیپید تهران بررسی شدند. شاخص‌های تن‌سنجی طبق یک پروتکل استاندارد اندازه‌گیری شد. اندازه‌گیری قند خون ناشتا و پس از مصرف 75 گرم گلوکز نیز در تمامی افراد انجام گرفت. تعاریف چاقی عمومی و شکمی و دیابت بر اساس معیارهای WHO صورت پذیرفت. یافته‌ها: شیوع دیابت در کل جمعیت 4/13% بود که در این میان زنان سهم بیشتری (5/14%) نسبت به مردان (9/11%) داشتند (001/0p<). شیوع دیابت در افراد مبتلا به چاقی عمومی و چاقی شکمی با احتساب WC و WHR به ترتیب 19، 18 و 5/20 درصد محاسبه شد که به میزان معنی‌داری از شیوع آن در افراد غیر چاق (به ترتیب 11، 6 و 4/13 درصد) بالاتر بود. در آزمون رگرسیون لجستیک نسبت شانس (OR) ابتلا به دیابت در افراد مبتلا به چاقی عمومی و شکمی با احتساب WC و WHR پس از تعدیل برای سن و سابقه فامیلی دیابت در مردان به ترتیب (87/2-64/1)17/2، (94/2-66/1)21/2 و (3-84/1)36/2 و در زنان به ترتیب (77/1-2/1)46/1، (88/2-79/1)37/2 و (98/3-96/1) 79/2 بود (001/0p<). پس از تعدیل برای سایر شاخص‌های تن‌سنجی، WHR در هر دو جنس کماکان شاخص مهمی در پیشگویی ابتلا به دیابت بود (نسبت شانس 2 و 96/1 به ترتیب در مردان و زنان، 001/0p<) در حالی که BMI در زنان و WC در مردان تأثیر خود را در پیشگویی دیابت از دست می‌دادند. در بررسی اثر همزمان چاقی عمومی و شکمی در افزایش خطر ابتلا به دیابت، بیشترین OR مربوط به همزمانی چاقی عمومی و چاقی شکمی بر اساس WHR یا WC بود. نتیجه‌گیری: WHR شاخص تن‌سنجی سودمندی برای شناسایی افراد دیابتی در هر دو جنس است. در مقایسه با WHR، BMI در زنان و WC در مردان تهرانی شاخص‌های مناسبی برای پیشگویی ابتلا به دیابت نیستند. Introduction: Obesity is considered to be the most significant risk factor for type 2 diabetes. The aim of this study was to estimate the association of diabetes with body mass index (BMI), waist to hip ratio (WHR), and waist circumference (WC). Material and methods: In a cross sectional study from 1999-2001, 7033 participants of the Tehran Lipid and Glucose Study (TLGS) (2992 men and 4041 women) aged 30-69 years, were studied. All subjects underwent clinical examination including anthropometric measurements. Fasting blood glucose after 12-14 hours overnight fasting and blood glucose, 2 hours after ingestion of 75-gr glucose, were measured. Weight, height, waist, and hip circumference were measured according to standard protocols. Diabetes, general and abdominal obesity were defined by using WHO criteria. Results: The overall prevalence of diabetes was 13.4% (11.9 and 14.5% in men and women respectively, p<0.001). The prevalence of diabetes in subjects with general (based on BMI) and abdominal (based on WC and WHR) obesity was 19, 18 and 20.5% respectively, significantly higher than non-obese subjects (11, 6 and 13.4% respectively, p<0.001). In logistic regression analysis the odds ratio (OR) of having diabetes in subjects with general (based on BMI) and abdominal (based on WC and WHR) obesity after adjustment for age and family history of diabetes was 2.17(1.64-2.87), 2.21(1.66-2.94) and 2.36(1.84-3) respectively in men and 1.46(1.2-1.77), 2.37(1.79-2.88) and 2.79(1.96-3.98) respectively in women (p<0.001). After adjustment for other anthropometrical indices, WHR was an independent predictor of diabetes in both sexes (OR of 2 and 1.96 in men and women respectively, p<0.001) while BMI in women and WC in men lost their association with diabetes. When the effect of both total and abdominal obesity in increasing the risk of diabetes were considered, the highest OR was seen in those with both general obesity (high BMI) and abdominal obesity (high WC or WHR). Conclusion: WHR is a suitable predictor of diabetes independent of BMI and WC in both sexes. In comparison to WHR, BMI in women and WC in men are not suitable indices for prediction of diabetes risk. ،دیابت،چاقی،چاقی شکمی،نمایه توده بدنی،دور کمر،نسبت دور کمر به باسن Diabetes, Obesity,Aabdominal obesity, BMI, Waist circumference, Waist to hip ratio 103 110 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5-25&slc_lang=fa&sid=1 T Azizi دکتر توحید عزیزی 400031947532846002201 400031947532846002201 Yes H Harati دکتر هادی هراتی 400031947532846002202 400031947532846002202 No MR Mirbolooki دکتر محمدرضا میربلوکی 400031947532846002203 400031947532846002203 No N Saadat دکتر نوید سعادت 400031947532846002204 400031947532846002204 No F Azizi دکتر فریدون عزیزی azizi@erc.ac.ir 400031947532846002205 400031947532846002205 No