fa پوکی استخوان در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کبدی: ارایه راهکار ریاضی برای شناسایی بیماران پرخطر بر اساس یافته‌های بالینی غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: فراوانی پوکی استخوان در بیماران کبدی (CLD) از جمعیت عادی بیشتر است اما مشخص نیست که کدام بیماران در معرض خطر بیشتری هستند. در این مطالعه شیوع پوکی استخوان در مبتلایان به بیماری مزمن کبد با شاهدان سالم مقایسه شده است. هم‌چنین راهکاری ریاضی برای غربالگری بیماران CLD در معرض خطر بر اساس یافته‌های بالینی پیشنهاد شده است. مواد و روش‌ها: مطالعه روی 65 بیمار (29 زن و 36 مرد) مبتلا به CLD انجام شد. پس از اخذ رضایت، ثبت شرح حال و انجام معاینات، تراکم استخوان بیماران در دو جایگاه گردن فمور و مهره‌های کمری سنجیده شد. فراوانی پوکی استخوان در این بیماران تعیین و میزان تراکم استخوان آنها با افراد شاهد جور شده از نظر سن و جنس مقایسه شد. در پایان بر اساس متغیر‌های اساسی مطالعه، تابعی برای کشف بیماران پرخطر که باید تراکم استخوان آنها سنجیده شود، تعریف شد. یافته‌ها: فراوانی استئوپنی و استئوپروز در بیماران به ترتیب 7/47% و 1/23% بود. تراکم استخوان (BMD) کلی فمور و مهره‌ها در گروه بیماران در مقایسه با افراد سالم کمتر بود (به ترتیب 05/0 p< و 005/0p<). BMD کلی فمور و مهره‌ی زنان بیمار نسبت به زنان سالم و BMD کلی مهره‌ی مردان بیمار نسبت به مردان سالم به طور بارزی کمتر بود (005/0p< برای هر سه گروه). سن با کنترل اثر نمایه‌ی توده‌ی بدنی با تراکم کلی استخوان فمور مردان و مهره‌ی زنان رابطه‌ی خطی معکوس داشت (به ترتیب 5/0-rs= و 43/0-r=، 005/0p<). نمایه‌ی توده‌ی بدنی با کنترل اثر سن با تراکم استخوان فمور مردان و فمور و مهره‌ی زنان رابطه‌ی مستقیم داشت (به ترتیب4/0rs=، 44/0r= و 37/0r=،ا 05/0p<). زنان مبتلا به هپاتیت خود ایمن، هپاتیت کلستاتیک و هپاتیت با علت ناشناخته از بیماران مبتلا به هپاتیت ویروسی تراکم استخوان کمتری داشتند. فراوانی پوکی استخوان در زنان دارای آسیت (05/0p<) و افت پلاکت (05/0p<) بیشتر بود. تراکم استخوان زنانی که مدت طولانی‌تری به بیماری کبدی مبتلا بودند، کمتر بود (005/0p<). BMD مهره‌ها در زنان مبتلا در درجه‌ی A Child از زنان Child C بیشتر بود (05/0p<). چنین یافته‌هایی در مردان وجود نداشت. توابع افتراق دهنده‌ی بیماران با خطر بالا و کم بر اساس چهار متغیر نمایه‌ی توده‌ی بدنی، سن، جنس و وجود آسیت تعریف شدند. این روش برای کشف بیماران در معرض خطر، حساسیت 85% و ارزش اخباری مثبت 87% دارد. نتیجه‌گیری: پوکی استخوان در بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن کبدی شایع‌تر از جمعیت عادی است. از یافته‌های بالینی مانند جنس، سن، نمایه‌ی توده‌ی بدنی، و آسیت می‌توان برای تعیین بیماران در معرض خطر برای شروع زودتر اقدامات تشخیصی و درمانی استفاده کرد Introduction: Patients with chronic liver disease (CLD) have an increased prevalence of osteoporosis but it is unclear which patients are at high risk for developing bone disease. The goal of this study was to evaluate the bone mineral density (BMD) among Iranian CLD patients and to compare it with healthy controls. We have also established a mathematical method, which can be used to determine high-risk patients based on clinical findings. Methods: A total of 65 patients (36 male, 29 female mean age 51.1years) with chronic liver disease were recruited over a 1-year period. BMD measurements were done using dual energy X-ray absorptiometry in the lumbar spine (LS) and femoral neck (FN). Osteoporosis and osteopenia were defined by WHO criteria and BMD of patients was compared with the BMD of 65 age and sex matched normal individuals as controls. Finally we constructed a mathematical function to identify CLD patients who are at high risk for decreased BMD. Results: The overall prevalences of osteopenia and osteoporosis in both sites were 47/7% and 23/1% respectively. BMDs at LS and FN were significantly lower in CLD patients than BMD in controls (p<0.005 and p<0.05, respectively). BMD at LS and FN among women and BMD at LS among men was significantly lower in patients compared to controls (p<0.005 for all). Increasing age was inversely correlated to BMD of females at LS and BMD of males at FN when the effect of BMI was controlled (r=-0.43 and rs=-0.5, respectively). BMI was also correlated to BMD of females at LS and FN and BMD of males at FN when the effect of age was controlled (r=0.37, r=0.44 and rs=0.4, respectively). At FN, BMD in Women with autoimmune, idiopathic and cholestatic liver disease was lower than BMD in viral hepatitis. Osteoporosis was more frequent in women with ascites and decreased (p<0.05). Longer duration of CLD was correlated with lower BMD in women (p<0.05). Women with Child C liver disease had higher abnormal BMD frequency compared to Child A (p<0.05) in men, no statistically significant correlation was found. Two functions were built based on sex, age, BMI and presence or absence of ascites, which could predict the abnormal BMD with sensitivity and positive predictive values of 85% and 87% respectively, which is significantly better than purely by guessing(p<0.05). Conclusion: Osteoporosis is fairly common in CLD. We could screen high-risk patients by clinical indices as sex, age, BMI and presence of ascites so diagnostic and preventive measures could be instituted earlier in the course of the disease. ،سنجش تراکم استخوان،پوکی استخوان،استئوپنی،بیماری مزمن کبدی،غربالگری Osteoporosis, chronic liver disease, Screening of osteoporosis, Bone mineral densitometry 71 78 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5-11&slc_lang=fa&sid=1 AR Esteghamati دکتر علیرضا استقامتی esteghamati@sina.tums.ac.ir 400031947532846002333 400031947532846002333 Yes R Alizadeh دکتر رزیتا علیزاده 400031947532846002334 400031947532846002334 No M Abassi دکتر مهرشاد عباسی 400031947532846002335 400031947532846002335 No A Soltani دکتر اکبرسلطانی 400031947532846002336 400031947532846002336 No H Frotan دکتر حسین فروتن 400031947532846002337 400031947532846002337 No B Larijani دکتر باقر لاریجانی 400031947532846002338 400031947532846002338 No