fa اثر مداخله‌های تغذیه‌ای بر شیوع سندرم متابولیک و عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی ـ عروقی در ساکنان منطقه‌ی 13 تهران: طرح قند و لیپید تهران غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: مداخله برای بهبود الگوی تغذیه و افزایش فعالیت فیزیکی در اولویت برنامه‌های پیشگیری و کنترل منسجم بیماری‌های قلبی ـ عروقی در بسیاری از کشور‌ها می‌باشد. مطالعه‌ی حاضر با هدف تعیین اثر مداخله‌های تغذیه‌ای بر شیوع سندرم متابولیک و عوامل خطرساز در ساکنان منطقه‌ی 13 تهران انجام شد. مواد و روش‌ها: 1474 نفر از ساکنان تحت پوشش3 مرکز بهداشتی ـ درمانی که در مرحله‌ی اول مطالعه قند و لیپید تهران به صورت تصادفی انتخاب و مورد ارزیابی تغذیه‌ای قرار گرفتند. در مرحله‌ی دوم این طرح، ساکنان تحت پوشش یکی از مراکز بهداشتی به عنوان گروه مداخله، و ساکنان تحت پوشش دو مرکز بهداشتی دیگر به عنوان گروه شاهد انتخاب و مداخله‌های تغذیه‌ای در سه سطح مراکز بهداشتی ـ درمانی، مدارس و اماکن عمومی در منطقه‌ی مداخله آغاز شد. بعد از مداخله مجدداً تعدادی از افراد در هر دو منطقه‌ی مداخله و شاهد به صورت تصادفی انتخاب و مورد ارزیابی تغذیه‌ای قرار گرفتند. فاصله بین دو مرحله گرداوری اطلاعات به طور متوسط 8/3 سال بود. 316 فرد بالای 20 سال (183 نفر در گروه شاهد) و (133 نفر در گروه مداخله) وارد مطالعه شدند. میانگین دریافت انرژی و درشت مغذی‌‌ها در دو مرحله و در هر دو گروه محاسبه و تفاوت میانگین‌‌ها در داخل هر گروه با آزمون تی زوجی و بین دو گروه با آنالیز کوواریانس مقایسه شد. تفاوت توزیع افراد از نظر عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی ـ عروقی و سندرم متابولیک بین دو گروه، با استفاده از آزمون مجذور کای بررسی شد و برای تعدیل اثر متغیرهای پایه از آزمون منتل هنزل استفاده شد. آزمون معنی‌دار بودن تغییر وضعیت عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی ـ عروقی در داخل هرگروه با آزمون مک‌نمار انجام شد. یافته‌ها: میانگین انرژی، کربوهیدرات و چربی دریافتی روزانه در هر دو گروه کاهش معنی‌دار و میانگین کلسترول دریافتی و درصد پروتئین از کل کالری دریافتی در هر دو گروه افزایش معنی‌دار است. میانگین پروتئین دریافتی روزانه در گروه شاهد افزایش معنی‌دار و درصد چربی از انرژی در گروه شاهد کاهش معنی‌دار یافت. شیوع LDL-C بالا نیز در گروه مداخله کاهش معنی‌داری نسبت به گروه شاهد یافت )05/0 (p<. در گروه شاهد 45 درصد از افرادی که از نظر HDL-C طبیعی بودند، در مرحله‌ی دوم غیرطبیعی شده و 16 درصد از افرادی که از نظر HDL-C غیر طبیعی بودند، در مرحله‌ی دوم وضعیت طبیعی یافتند)01/0 (p<. هم‌چنین در این گروه 21 درصد از افرادی که چاقی شکمی نداشتند در مرحله‌ی دوم به این نوع چاقی مبتلا شدند و 12 درصد از افراد مبتلا به چاقی شکمی بهبود یافتند )01/0 (p<. درگروه مداخله 2 درصد از افرادی که هیپرکلسترولمی نداشتند، بعد از مداخله به هیپرکلسترولمی مبتلا شدند و 62 درصد از افراد دچار کلسترول بالا، پس از مداخله بهبود یافتند)01/0 (p<. هم‌چنین 3 درصد از افرادی که از نظر LDL-C طبیعی بودند، در مرحله‌ی دوم غیرطبیعی گشتند و 65 درصد از افرادی که قبل از مداخله LDL-C غیر طبیعی داشتند، پس از مداخله وضعیت طبیعی یافتند )01/0 (p<. نتیجه‌گیری: برنامه‌ی مداخله‌ی تغذیه که در منطقه‌ی مورد بررسی انجام شد در کاهش شیوع تعدادی از عوامل خطرساز بیماری‌های قلبی ـ عروقی و نیز کاهش ابتلا و افزایش بهبود تعدادی از عوامل خطرساز مؤثر بوده است. Introduction: Heart disease is the primary cause of mortality in most countries. Different approaches have been designed for the prevention of heart disease risk factors, of which nutritional interventions is a main one. Materials and Methods: In the Tehran Lipid and Glucose Study, a sub-sample of 1474 subjects, were selected as cases for dietary assessment and implementation of nutritional interventions. After a 3. 8 year follow up, data were collected in both the intervention and case groups. Three hundred and sixteen subjects, aged 20 and over, that were not pregnant and did not use any hypoglycemic agents, lipid-lowering and anti-hypertensive prescription medications were enrolled for the study they were divided into controls (183 subjects) and cases (133 subjects). Mean energy intakes and macronutrients, were measured and compared within the two groups, using the paired t- test and ANCOVA was used between the two groups after controlling for age, sex, and baseline variables. Chi square and Mantel-Haenszel tests were performed to assess the prevalence of risk factors and metabolic syndrome between and within groups. McNemar test was used to assess the change of risk factors before and after intervention. Results: Mean energy, carbohydrate and fat intake decreased and cholesterol intake increased significantly in both groups. The prevalence of low HDL and central obesity increased in controls whereas hypercholesterolemia and high LDL cholesterol decreased significantly in the cases. The prevalence of high LDL decreased in cases as compared to the controls, with and without controlling for age, sex, and BMI. Pre- and post intervention evaluations showed improvement in hypercholesterolemia (p<0. 01) and high LDL (p<0. 01) in cases vs controls, whereas lesser improvement were seen in low HDL (p<0. 01) and central obesity (p<0. 01) in controls vs cases. Conclusion: The present study shows the effectiveness of nutritional interventions in curtailing and improving some risk factors of heart disease. مداخله‌های تغذیه‌ای، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، سندرم متابولیک، تهران Nutritional intervention, Cardiovascular diseases, Metabolic Syndrome, Tehran 1 10 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-31-25&slc_lang=fa&sid=1 O Ramezankhani عذرا رمضانخانی 400031947532846002779 400031947532846002779 No P Mirmiran پروین میرمیران 400031947532846002780 400031947532846002780 No F Azizi فریدون عزیزی azizi@erc.ac.ir 400031947532846002781 400031947532846002781 Yes