fa بالا بودن دور باسن سهم مستقلی در کاهش عوامل خطرساز متابولیک در زنان تهرانی دارد غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: بر پایه یافته‌های مطالعات اخیر, شاید متخصصان امور بهداشتی، اندازه‌گیری دور باسن را در معاینات روزمره بالینی به دست فراموشی بسپارند و فقط به اندازه‌گیری دور کمر بپردازند. قبل از اندازه‌گیری دور باسن از بررسی‌های اپیدمیولوژیک باید بررسی شود که آیا اندازه‌گیری آن اطلاعات مهمی در اختیار می‌گذارد یا نه؟ مطالعه حاضر با هدف ارزیابی ارتباط دور باسن با عوامل خطر متابولیک در زنان جامعه شهری تهران صورت گرفت. مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی 5720 زن 74-18 سال از افراد شرکت‌کننده در مطالعه قند و لیپید تهران بررسی شدند. اطلاعات دموگرافیک و شاخص‌های تن‌سنجی طبق دستورالعمل‌های استاندارد اندازه‌گیری و محاسبه شدند. نمونه خون در حالت ناشتا از افراد گرفته شد و فشارخون به روش استاندارد اندازه‌گیری شد. هیپرتری‌گلیسریدمی، هیپرکلسترولمی، LDL بالا و HDL پایین طبق معیارهای ATP III و پرفشاری خون براساس JNC VI تعریف شد. دیابت به صورت قند خون ناشتای ≥ mg/dL 126 یا قند خون دو ساعته ≥ mg/dL 200 تعریف شد. چندک‌های مختلف دور باسن محاسبه شد و تحلیل آماری داده‌ها براساس رده‌بندی افراد مورد مطالعه به چندک‌های مختلف دور باسن صورت گرفت. یافته‌ها: میانگین سنی زنان مورد مطالعه 6/14±9/39 سال و میانگین نمایه توده بدن, نسبت دور کمر به دور باسن, دور باسن و دورکمر آنها به ترتیب kg/m2 1/5±1/27، 08/0±83/0, cm 8/9±5/103 و cm 1/13±5/86 بود. بالاتر بودن دور باسن با سطح پایین کلسترول تام, LDL کلسترول, تری‌گلیسرید سرم, قندخون ناشتا و دو ساعته, فشارخون سیستولیک و دیاستولیک همراه بود. افرادی که در بالاترین چندک دور باسن قرار داشتند دارای سطح HDL بالاتری نسبت به افراد دیگر بودند. پس از تعدیل اثر عوامل مخدوش کننده، با افزایش دور باسن روند معنی‌داری در کاهش خطر ابتلا به LDL بالا (میزان خطر به ترتیب در چندک‌ها: 00/1، 98/0، 97/0، 95/0, 84/0, مقدار p برای روند=04/0)، دیابت (00/1، 68/0، 58/0، 45/0, 42/0, مقدار p برای روند=01/0), پرفشاری خون (00/1, 96/0, 82/0, 78/0, 70/0, مقدار p برای روند=02/0), HDL پایین (00/1, 03/1, 86/0, 82/0, 56/0, مقدار p برای روند=01/0), فشار خون بالا (00/1, 99/0, 82/0, 70/0, 61/0, مقدار p برای روند = 01/0) و اختلال در هومئوستاز گلوکز (1، 69/0، 66/0، 54/0, 48/0, مقدار p برای روند=01/0) مشاهده شد. افرادی که در بالاترین چندک دور باسن قرار داشتند در مقایسه با چندک اول شانس کمتری برای ابتلا به هیپرکلسترولمی (86/0 در مقابل 00/1) و هیپرتری‌گلیسریدمی (74/0 در مقابل 00/1) داشتند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از ارتباط مستقل و معکوس دور باسن با عوامل خطر متابولیک است. این امر بر تداوم اندازه‌گیری دور باسن در بررسی‌های اپیدمیولوژیک تأکید دارد. Introduction: It has been suggested that health professionals may consider discarding measurement of hip circumference from public health screening efforts. Before discarding the hip circumference in epidemiological surveys, it is important to consider whether any important information is likely to be lost. Here we aim to evaluate the relationship between hip circumference and metabolic risk factors in an urban adult population of Tehranian women. Materials and Methods: In a population-based cross-sectional study, a representative sample of 5720 women aged 18-74 years, participants of the Tehran Lipid and Glucose Study (TLGS), were enrolled. Demographic data was collected anthropometric indices and blood pressure were measured according to standard protocols. Hypertension was defined based on JNC VI. Biochemical analysis was conducted on fasting blood samples. Diabetes was defined as FPG≥126 mg/dL or 2hPG≥ 200 mg/dL. Lipid disorders and components of metabolic syndrome were considered based on ATP III. Results: Mean age of women was 39.9±14.6 years. Mean BMI, WHR, waist and hip circumferences for subjects were 27.1±5.1 kg/m2, 0.83±0.08, 86.5±13.1 cm and 103.5±9.8 cm, respectively. Higher hip circumference was associated with lower levels of serum total- and LDL-cholesterol, serum triglyceride, fasting plasma glucose, 2-h plasma glucose, systolic and diastolic blood pressure. Subjects in the top quintile of hip circumference had higher values of serum HDL-cholesterol concentration compared to those in the lower category. After adjustment for potential confounding variables and anthropometric measures associated with higher hip circumference, a significant decreasing trend was observed for odds of having high LDL-cholesterol (odds ratios among quintiles: 1.00, 0.98, 0.97, 0.95, 0.84, respectively, P for trend=0.04), diabetes (1.00, 0.68, 0.58, 0.45, 0.42, P for trend= 0.01), hypertension (1.00, 0.96, 0.82, 0.78, 0.70, P for trend 0.02), low serum HDL-cholesterol (1.00, 1.03, 0.86, 0.82, 0.56, P for trend=0.04), elevated blood pressure (1.00, 0.99, 0.82, 0.70, 0.61, P for trend= 0.01) and abnormal glucose homeostasis (1.00, 0.69, 0.66, 0.54, 0.48, P for trend=0.01) among hip circumference quintile categories. Individuals in the upper quintile category of hip circumference had lower odds of having hypercholestrolemia (0.86 vs 1.00) and high serum triglyceride levels (0.74 vs 1.00) compared to those in the lowest category. Conclusion: Hip circumference is independently and inversely associated with metabolic risk factors. This study underscores the importance of continuation of the use of measuring hip circumference in epidemiologic surveys in Tehranian adult women. ،آنتروپومتری (تن‌سنجی)،دور باسن،زنان،عامل خطرساز متابولیک Anthropometry, Hip circumference, Metabolic risk factors, Women 309 318 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-180&slc_lang=fa&sid=1 P Mirmiran پروین میرمیران 400031947532846002154 400031947532846002154 Yes A Esmaillzadeh احمد اسماعیل‌زاده 400031947532846002155 400031947532846002155 No F Azizi دکتر فریدون عزیزی azizi@erc.ac.ir 400031947532846002156 400031947532846002156 No