fa ارتباط بین مصرف لبنیات و مواد مغذی موجود در آن با سندرم متابولیک و اجزای آن: مروری بر مطالعات تغذيه Nutrition مروری Review مقدمه: سندرم متابولیک به عنوان یک عامل خطرساز بیماری‌های قلبی ـ عروقی و دیابت محسوب می‌شود. مطالعات اپیدمیولوژی نشان داده‌اند مصرف لبنیات نقش مهمی در پیشگیری و درمان سندرم متابولیک دارد. مقاله‌ی مروری حاضر با مرور بررسی‌های انجام شده در زمینه‌ی ارتباط بین مصرف لبنیات و مواد مغذی موجود در آن با سندرم متابولیک و اجزای آن، صورت پذیرفت. مواد و روش‌ها: واژگان کلیدی لبنیات، کلسیم و شیر، در ترکیب با واژگان سندرم متابولیک، بیماری‌های قلبی ـ عروقی، چاقی، دیابت نوع 2، فشار خون بالا، استرس اکسیداتیو و التهاب برای جستجو در پایگاه پاب مد بین سال‌های 2000 تا 2013 میلادی مورد استفاده قرار گرفت. مطالعات اپیدمیولوژی و مداخله‌ای با طراحی مناسب و نیز مقاله‌های مروری با کیفیت مطلوب مورد استفاده واقع شدند. یافته‌ها: یافته‌های بیشتر پژوهش‌ها نشان ‌داده‌اند مصرف لبنیات با خطر سندرم متابولیک و اجزای آن ارتباط معکوس دارد. کلسیم، پروتئین‌ها، پپتیدهای بیواکتیو و برخی اسیدهای چرب موجود در لبنیات در ایجاد اثرات محافظتی مشارکت دارند. سازوکار اصلی کلسیم در کاهش خطر سندرم متابولیک به تنظیم هورمون‌های کلسی‌تروفیک، اتصال با اسیدهای صفراوی و افزایش دفع چربی از راه مدفوع، تنظیم سطح کلسیم داخل سلولی و تغییر سوخت و ساز دیگر الکترولیت‌ها نظیر سدیم نسبت داده می‌شود. پروتئین شیر به ویژه پروتئین وی موجب بهبود فراسنج‌های لیپیدی، فشار خون و حساسیت به انسولین می‌گردد. اسیدهای چرب موجود در لبنیات نیز سبب بهبود استرس اکسیداتیو و التهاب، مهار فاکتورهای رونویسی کبدی و فعال‌سازی ژن‌های درگیر در لیپوژنز می‌گردد. نتیجه‌گیری: افزایش مصرف محصولات لبنی می‌تواند در کاهش خطر بروز و گسترش سندرم متابولیک و اجزای آن موثر باشد. Introduction: Metabolic syndrome is an important risk factor for cardiovascular disease and type 2 diabetes. Epidemiological studies have shown that consumption of dairy products plays an important role in prevention and treatment of metabolic syndrome. The objective of this review article is to examine the relation between dairy intake and its nutrients with metabolic syndrome and its components. Material and Methods: The key words “dairy”, “calcium”, “milk” with “metabolic syndrome”, “cardiovascular disease”, “obesity”, “type 2 diabetes”, “hypertension”, “oxidative stress”, “inflammation” were used for a search in the pub med database between 2000-2013. Appropriately designed epidemiological and interventional studies and review articles of quality were included. Results: Most studies showed that dairy consumption is inversely associated with metabolic syndrome and its components. Calcium, proteins, bioactive peptides and dairy fatty acids have protective effects on the metabolic syndrome. The main mechanism of calcium causing a decrease in a risk of metabolic syndrome is attributed to regulation of calcitrophic hormones, binding with bile acids, increased fecal fat excretion, regulation of intracellular calcium and change the metabolism of other electrolytes such as sodium. Milk protein, especially whey protein caused improved lipid profiles, hypertension, insulin sensitivity. Dairy fatty acids also improve oxidative stress, inflammation, inhibition of liver transcription factor and activates lipogenesis genes. Conclusions: Increased consumption of dairy products can decrease the incidence and development of metabolic syndrome and its components. لبنیات, کلسیم, شیر, سندرم متابولیک, بیماری‌های قلبی ـ عروقی, چاقی, دیابت نوع 2, فشار خون بالا, استرس اکسیداتیو, التهاب Dairy, Calcium, Milk, Metabolic syndrome, Cardiovascular disease, Obesity, Type 2 Diabetes, Hypertension, Oxidative stress, Inflammation 136 143 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-595-16&slc_lang=fa&sid=1 shirin ghotbodin شیرین قطب الدین mohammadi.shirin66@gmail.com 4000319475328460035532 4000319475328460035532 No international branch of shahid beheshti university of medical science شعبه بین الملل دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی zahra bahadoran زهرا بهادران zahrabahadoran@yahoo.com 4000319475328460035533 4000319475328460035533 No research institute for endocrine sciences پژوهشکده علوم غدد درون ریز و متابولیسم parvin mirmiran پروین میرمیران parvin.mirmiran@gmail.com 4000319475328460035534 4000319475328460035534 Yes national nutrition and food technology research institute انستیتو تحقیقات تغذیه ای و صنایع غذایی کشور kobra nakhoda کبری ناخدا sh_nakhoda@yahoo.com 4000319475328460035535 4000319475328460035535 No research institute for endocrine sciences مرکز تحقیقات غدد درون ریز و متابولیسم fereidoun azizi فریدون عزیزی azizi@erc.ac.ir 4000319475328460035536 4000319475328460035536 No research institute for endocrine sciences مرکز تحقیقات غدد درون ریز و متابولیسم