fa تأثیر روی تکمیلی مادران شیرده بر وضعیت رشد طولی اطفال شیرمادرخوار غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: مطالعات مختلفی در زمینه اثر تجویز مکمل روی بر وضعیت آن در شیر انجام شده است ولی هنوز اثر آن بر وضعیت روی شیر و بر رشد شیرخواران به خوبی، به ویژه در نواحی دچار کمبود حاشیه‌ای روی مشخص نیست. هدف این مطالعه تعیین اثر تجویز روی تکمیلی در شش ماهه اول شیردهی بر غلظت روی شیر، روی پلاسمای مادران و وضعیت رشد طولی شیرخواران بوده است. مواد و روش‌ها: این مطالعه از نوع کارآزمایی در فیلد بوده که به صورت دو سوکور در شهر یزد انجام گرفته است. 139 مادر شیرده در 5 تا 10 روز پس از زایمان به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. به یک گروه دو روز در هفته هر بار 250 mg روی تکمیلی (سولفات روی) و به گروه دیگر دارونما به مدت شش ماه داده شد. در ماه اول و ششم شیردهی نمونه خون و هر ماه نمونه شیر گرفته شد. یادآمد خوراک 24 ساعته و مشخصات انتروپومتریک شیرخواران و برخی متغیرها ثبت شد. روی به روش اسپکتروفتومتری جذب اتمی اندازه‌گیری شد. یافته‌ها: پیروی مادران در مصرف کپسول‌ها، در کل 9/92 درصد و به تفکیک در گروه گیرندگان روی و دارونما به ترتیب 1/91 و 4/94 درصد بوده است. میانگین روی پلاسمای مادران در ماه اول و ششم شیردهی در گیرندگان روی تکمیلی به ترتیب 8/52±9/124 و 1/27±121 (38/0=p) و برای گیرندگان دارونما به ترتیب 1/49±134 و 23±6/115 μg/dL (005/0=p) به دست آمد. میانگین غلظت روی شیر از ماه اول تا ششم در گیرندگان روی تکمیلی به ترتیب 138±310، 84±226، 79±182، 73±159، 54±111 و 64±118 و برای گیرندگان دارونما نیز به ترتیب 161±322، 90±212، 69±152، 57±129، 66±103 و 70±109 μg/dL به دست آمد. غلظت روی شیر تا ماه ششم در هردو گروه سیر نزولی داشت ولی این روند در گروه گیرنده دارونما شیب بیشتری داشت، به طوری که ماه سوم و چهارم تفاوت بین دو گروه معنی‌دار شد. متوسط رواداشت تأمین شده انرژی و روی در مادران گیرنده روی به ترتیب 97 و 5/76 و برای گروه دارونما نیز به ترتیب 99 و 74 درصد حاصل شده است. به طور کلی برای شیرخواران گروه گیرنده روی 28/3 درصد و برای شیرخواران گروه دارونما 26/4 درصد از رواداشت روی تأمین شد. در مدت شش ماه، شیرخواران مادران گیرنده روی، 6/3 سانتی‌متر رشد طولی بیشتری داشتند. مقادیر خطر نسبی بازماندگی از رشد در شیرخواران از ماه سوم به بعد معنی‌دار به دست آمد. نتیجه‌گیری: در این مطالعه مشابه برخی مطالعات، تجویز روی به مادران شیرده در افزایش روی پلاسما و شیر مادران نسبتاً مؤثر بوده و سرعت و میزان رشد شیرخواران، به ویژه رشد طولی آنها را افزایش داده است. از این رو، تجویز روی تکمیلی به مادران شیرده در شش ماهه اول شیردهی پیشنهاد می‌شود. Introduction: Over the last 20 years various studies have been conducted investigating the effect of zinc supplementation on breast milk zinc status the relation however between zinc supplementation and breast milk zinc concentration, specially in areas with marginal zinc deficiency and its effect on growth trends of breast-fed infant is not yet clear. Our aim is to determine the effect of zinc supplementation during the first 6 months of lactation on maternal plasma and breast milk zinc status and the growth trend of these breast-fed infants. Materials and Methods: This study was a double blinded field trial that was performed in Yazd city. 139 lactating mothers between 5th the 10th day after delivery were randomly categorized in two groups zinc (ZS) and placebo supplemented (P). ZS group received two zinc sulphate capsules weekly, each containing 50 mg zinc element. Blood samples were obtained at the 1st and 6th month of lactation and milk samples were collected monthly up to the 6th month postpartum. Infant anthropometric measurements and the mother’s 24 dietary recalls were also recorded monthly. Milk and plasma zinc concentrations were analyzed by the atomic absorption spectrophotometer method. Data was processed by Spss Win software. Results: Overall maternal compliance for intake of capsules was 92.9% and corresponding figures for the ZS and P groups were 91.1 and 94.4% respectively. The means of mother plasma zinc in the ZS group at 1st and 6th month of lactation were 124.9±52.8 (X ± SD) and 121±27.1 μg /dl (p=0.38) respectively and corresponding means for the P group 134±49. 1 and 115.6±23 μg /dl (p=0.005). The means of milk zinc concentration from months 1-6 in the Z group were 310±138, 226±84, 182±79, 159±73, 111±54, and 118±64 μg /dl respectively and corresponding means for P group were 322±161, 212±90, 152±69, 129±57, 103±66, and 109±70 respectively. The mean monthly milk zinc in each group had a descending trend, but the rate of this decline in the P group had a higher slope than did the ZS group, so that differences between two the groups in the 3rd and 4th months of lactation were significant. Daily zinc and energy intakes for mothers in the Z group were 97% and 76.5% correspinding recommended daily allowonces (RDA) respectively and the corresponding figures for P group were 99% and 74%. In infants of the ZS group 28.3% and in those of the P group, 26.4% of zinc RDA were obtained. In general, during the first 6 months of lactation, infants of the ZS group were 3.6 cm taller than infants of the P group. The relative risk for stunted malnutrition in the two groups after the 3rd month was significant. Conclusion: In this study, zinc supplementation for lactating women increased plasma and milk zinc concentration and linear growth velocity. Therefore, zinc supplementation in the first 6 months of lactation, especially in marginally zinc deficienct areas, can be recommended. ، روی تکمیلی،مادر شیرده،کمبود روی،رشد طولی،اطفال شیرمادرخوار Zinc supplementation, Lactating mothers, Zinc Deficiency, linear growth, Breast-fed infants 45 56 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5-40&slc_lang=fa&sid=1 H Mozaffari Khosravi دکتر حسن مظفری خسروی mozaffari_h@hotmail.com 4000319475328460012172 4000319475328460012172 Yes SA Keshavarz دکتر سید علی کشاورز 4000319475328460012173 4000319475328460012173 No F Siyasi دکتر فریدون سیاسی 4000319475328460012174 4000319475328460012174 No R Eshraghyan دکتر رضا اشراقیان 4000319475328460012175 4000319475328460012175 No R Majdzade دکتر رضا مجدزاده 4000319475328460012176 4000319475328460012176 No R Shaikholeslam دکتر ربابه شیخ الاسلام 4000319475328460012177 4000319475328460012177 No