fa بررسی رابطه چاقی و نحوه توزیع چربی بدن با الگوی مصرف مواد غذاییدر دختران دبیرستانی شهر لاهیجان، سال 80-1379 غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: چاقی مهمترین مشکل تغذیه‌ای ـ بهداشتی نوجوانان در کشورهای توسعه یافته است. امروزه در کشورهای در حال توسعه نیز به دلیل تغییر در شیوه زندگی, مدرنیزه شدن و توسعه شهرنشینی، شیوع چاقی رو به افزایش است. به دلیل محدودیت اطلاعات در زمینه شیوع چاقی در دوره نوجوانی در ایران، مطالعه حاضر با هدف تعیین رابطه چاقی و نحوه توزیع چربی بدن با الگوی مصرف مواد غذایی بر روی نمونه‌ای از دختران دانش‌آموز 17-14 ساله شهر لاهیجان در سال 80-1379 انجام گرفت. مواد و روش‌ها: در این بررسی توصیفی ـ تحلیلی، 400 دختر دبیرستانی به تفکیک مقطع تحصیلی با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای و به طور تصادفی از 12 مدرسه انتخاب شدند. پرسشنامه‌های دموگرافیک، 24 ساعت یادآمد خوراک یک روزه، عادات غذایی و بسامد مصرف مواد غذایی برای تمامی نمونه‌ها تکمیل‌شد. وزن، قد، دور کمر و دور باسن اندازه‌گیری و BMI و WHR محاسبه شد. در این مطالعه BMI بیشتر یا مساوی صدکهای 85 و 95 استاندارد WHO برای سن و جنس به ترتیب به‌عنوان اضافه وزن و چاقی و WHR بیشتر یا مساوی 8/0 به‌عنوان چاقی شکمی در نظر گرفته شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار آماری SPSS و آزمون‌های –t غیرمزدوج، کای‌دو، ضریب همبستگی پیرسون و آنالیز واریانس یکطرفه استفاده شد. یافته‌ها: براساس نتایج این بررسی شیوع چاقی و اضافه وزن در دختران نوجوان به ترتیب 3/5 و 8/14 درصد بود. 5/21 درصد کل نمونه‌های مورد بررسی و 7/66 درصد دختران چاق، چاقی شکمی داشتند. میانگین میزان دریافت انرژی، کربوهیدرات و چربی در دانش آموزان دارای اضافه‌وزن/ چاق در مقایسه با نمونه‌های کم وزن و طبیعی به‌ مقدار معنی‌داری بیشتر بود (0001/0p<). نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر نشان داد که افزایش مصرف غذاهای پرچرب و حاوی مقادیر بالای کربوهیدرات نقش مهمی در افزایش دریافت انرژی و در نتیجه بروز چاقی در نوجوانان دارد. بعلاوه، در دختران چاق چربی بیشتر در نواحی مرکزی بدن ذخیره می‌شود. با توجه به اینکه چاقی شکمی عامل خطر انواع بیماری‌ها از قبیل بیماری‌های قلبی- عروقی، افزایش فشار خون و دیابت است، لزوم توجه به این گروه سنی و برنامه‌ریزی درجهت بهبود وضع تغذیه و تصحیح عادات غذایی آنان توصیه می‌شود. Introduction: Obesity is one of the most important public health problems of adolescents in developed countries. Recently, the prevalence of obesity has increased dramatically among adolescents of developing countries as a result of changes in life style and rapid urbanization of societies. As data on the prevalence of obesity in adolescents is very sparse in Iran, the present study was conducted between 2000-2001 in high school girls, aged 14-17 years, living in Lahijan to determine the relationship between obesity and fat distribution with food consumption patterns. Materials and Methods: In this descriptive-analytical study, 400 students were selected by random stratified sampling from 12 schools. Data were collected on demographic status, 24-hour dietary recall, food habits and food frequency questionnaires for all subjects. Weight, height, waist and hip circumferences were measured and BMI and WHR were calculated. BMIs at or above the 85th and 95th percentiles for age and sex (based on WHO standard) were classified as overweight and obese, respectively. Also, WHR of 0. 8 or greater was considered as central obesity. Data were analysed by the SPSS program and independent t-test, chi-square, Pearson correlation and ANOVA tests. Results: The prevalences of obesity and overweight were 5. 3% and 14. 8%, respectively. 21. 5% of subjects and 66. 7% of obese girls had a central pattern of fat distribution. Mean energy, carbohydrate and fat intakes were significantly higher for overweight/obese girls than for under weight and normal weight girls (p<0. 0001). Conclusion: Results showed that an increase in the consumption of fattening and refined foods plays an important role in increasing energy consumption and prevalence of obesity in adolescents. Also, in obese adolescents, fat deposition occurs in the body’s central regions. Considering that central obesity has been associated with an increased risk of cardiovascular disease, hypertension and diabetes, more attention must be paid to improving the nutritional status and initiating changes in dietary patterns of adolescents through policy making and nutritional education. ،دختران نوجوان،چاقی،توزیع چربی بدن،الگوی مصرف مواد غذایی Adolescent girls, Obesity, Fat distribution, Food consumption pattern 37 46 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5-39&slc_lang=fa&sid=1 M Bazhan مرجان باژن bazhan_M@yahoo.com 4000319475328460012167 4000319475328460012167 Yes N Kalantari دکتر ناصر کلانتری 4000319475328460012168 4000319475328460012168 No M Ghaffarpoor معصومه غفارپور 4000319475328460012169 4000319475328460012169 No A Houshiar-Rad آناهیتا هوشیار راد 4000319475328460012170 4000319475328460012170 No H Alavi Majd دکتر حمید علوی مجد 4000319475328460012171 4000319475328460012171 No