fa بررسی سنجش تراکم استخوان در زنان یائسه دیابتی نوع دو در مقایسه با گروه شاهد غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original مقدمه: استئوپنی دیابتی یک عارضه شناخته شده ولی فراموش شده دیابت شیرین می‌باشد. گرچه در اکثر مطالعات از استئوپنی به عنوان یک عارضه ثابت شده نوع یک یاد می‌شود، نتایج بررسی‌های سنجش تراکم استخوان در بیماران دیابتی نوع دو متفاوت و گاه متضاد بوده است. با توجه به شیوع بالای دیابت نوع دو و استئوپنی در زنان یائسه و اهمیت اقتصادی‌ ـ اجتماعی این دو، ما یک مطالعه کنترل شده را در مورد سنجش تراکم استخوان در زنان یائسه دیابتی نوع دو طراحی کردیم. هدف از این مطالعه مقایسه یافته‌های سنجش تراکم استخوان در نواحی فمور و فقرات کمری در زنان یائسه دیابتی نوع دو با افراد گروه شاهد می‌باشد. مواد و روش‌ها: نتایج یافته‌های سنجش تراکم استخوان در 65 زن یائسه دیابتی نوع دو در سنین 65-45 سال با 65 زن سالم و یائسه در سنین 65-45 سال مقایسه گردید. تراکم استخوان در ناحیه پروگزیمال فمور (neck, ward, trochanter) و فقرات کمری (L4 ـ L2) با روش DEXA اندازه‌گیری شد. بیماران بر اساس T-Score گردن فمور، در صورتی که بیشتر از 1- و کمتر از 1- باشد به دو زیر گروه دیابتی غیراستئوپنیک (زیر گروهhigh BMD) و زیر گروه استئوپنیک ـ استئوپروتیک (زیر گروه low BMD) تقسیم شدند. FBS، 2hppG، HbA1C، سطح سرمی کلسیم، فسفر، آلکالن فسفاتاز و کلسیم و سدیم ادرار 24 ساعته بین این دو زیر گروه مقایسه گردید. نتایج: میانگین نتایج سطح تراکم استخوان در ناحیه ward در زنان دیابتی g/m2 165/0±644/0 در برابر g/m2138/0±705/0 در افراد شاهد بود (037/0P<). میانگین سنجش تراکم استخوان ناحیه ward در افراد گروه مورد g/m2 21/0±658/0 در برابر g/m299/0±737/0 در افراد کنترل بود (01/0=P). ولی در ناحیه گردن فمور و فقرات کمری تفاوت واضحی بین دو گروه مشاهده نگردید. در زیر گروه استئوپروتیک دیابتی سطح HbA1C، آلکالن فسفاتاز و کلسیم و سدیم ادرار 24 ساعته بالاتر و سطح کلسیم و فسفر سرمی پایین‌تر از زیر گروه غیراستئوپروتیک دیابتی بود، هر چند این اختلافات از نظر آماری معنی‌دار نبود. تعداد مصرف‌کنندگان استروژن در زیر گروه غیراستئوپروتیک با اختلاف معنی‌داری بالاتر بود (05/0=P). از نظر تعداد شکستگی‌های غیر مهره‌ای در 5 سال اخیر بین گروه شاهد و مورد اختلاف معنی‌داری مشاهده نگردید. بحث: سن و تعداد سال‌هایی که از منوپوز می‌گذرد از ریسک فاکتورهای عمده برای پیشرفت استئوپنی در افراد دیابتی می‌باشد. علیرغم BMI بالاتر در افراد دیابتی در این مطالعه، و نقش محافظت کننده چاقی روی توده استخوانی، بنظر می‌رسد که در کاهش تراکم استخوان نواحی ward و تروکانتر در افراد دیابتی عوامل دیگری غیر از چاقی نقش داشته باشند. Abstract: Diabetic osteopenia is a recognized but neglected complication of diabetes mellitus. Most studies have reported low BMD values in type 1, but the BMD results in type 2 is often conflicting. Considering the high prevalence of diabetes type 2 and the importance of osteopenia in postmenopausal women together with its socioeconomic and health burdens, we designed a controlled study of BMD in postmenopausal diabetic women. Proximal femoral and lumbar BMD findings in the subjects were compared to the healthy postmenopausal controls. BMD results from 65 postmenopausal women, aged 45-65 years old, with diabetes type 2 were compared with 65 age matched controls. BMD at proximal femur (neck, ward, trochanter) and lumbar spine (L2-L4) was performed using DEXA. Subjects were categorized as “diabetic – non osteopenic” (or high BMD) and “diabetic osteopenic – osteoporotic” (or low BMD) based on whether their femoral neck T-score were above or below –1, respectively. Serum levels of FBS, 2hpp glucose, HbA1C, Ca, Ph, alkaline phosphatase, urinary Ca and Na were also assessed between two subgroups. Mean BMD value of ward area in diabetic women was 0.644±0.165 g/cm2 vs. 0.705±0.138 g/cm2 in controls (P<0.03). Trochanteric mean BMD in cases was 0.658±0.21g/cm2 vs. 0.737±0.99 in controls (P=0.01). But at femoral neck and lumbar spine no significant difference was seen between two groups. The osteoporotic subgroup of diabetic patients showed higher levels of HbA1C, alkaline phosphase and 24h urinary Ca and Na, but lower levels of serum Ca and Ph, however, the differences did not reach statistical significance. Estrogen consumption was more common in high BMD patients (P=0.05). There was no significant difference between the case and control groups in respect of absent vertebral fractures in the course of recent five years. Age and span of time following menopause, appear to be major risk factors for osteopenia in diabetic patients. Despite higher body mass index in diabetes and considering the protective role of obesity on bone mass, there seems to be a significant decrease in ward and trochanteric BMD values in diabetic patients, indicating that factors other than obesity could affect their BMDs. ،سنجش تراکم استخوان،استئوپنی،استئوپروز،دیابت نوع دو،منوپوز Bone densitometry, Osteopenia, Osteoporosis, Diabetes mellitus type II, Menopause 161 169 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-55&slc_lang=fa&sid=1 M Pajouhi دکتر محمد پژوهی 400031947532846001650 400031947532846001650 Yes R Hosseini دکتر رؤیا حسینی 400031947532846001651 400031947532846001651 No B Larijani دکتر باقر لاریجانی 400031947532846001652 400031947532846001652 No MH Bastanhagh دکتر محمدحسن باستان‌حق 400031947532846001653 400031947532846001653 No A Soltani دکتر اکبر سلطانی 400031947532846001654 400031947532846001654 No R Jalili دکتر رضا برادر جلیلی 400031947532846001655 400031947532846001655 No