fa بررسی ارتباط بین فریتین سرم و گواتر، میزان ید ادرار و غلظت سرمی هورمون‌های تیروئید در دانش‌آموزان کشور غدد درون‌ریز Endocrinology پژوهشی Original اختلالات ناشی از کمبود ید به طور معمول در کشورهایی دیده می‌شود که مشکلات سوءتغذیه‌ای نیز دارند. یکی از مهمترین مشکلات سوء تغذیه، کمبود آهن است که می‌تواند بر متابولیسم غده تیروئید اثر کند و پاسخ به درمان ید مکمل (در نمک یددار) را مختل نماید. این مطالعه توصیفی ـ مقطعی با هدف بررسی غلظت فریتین سرم و همبستگی احتمالی آن با شیوع گواتر، ید ادرار و شاخص‌های مربوط به عملکرد تیروئید صورت گرفت. گروه هدف دانش‌آموزان 8 تا 10 ساله مدارس کشور بودند که از 26 استان به طور تصادفی با نسبت مساوی دختر و پسر انتخاب شدند. در سراسر کشور 36178 کودک از نظر شیوع گواتر مورد بررسی قرار گرفتند. یک نمونه خون و یک نمونه ادرار از یک دهم نمونه‌ها به طور تصادفی دریافت شده و اندازه‌گیری T4، T3، TSH، T3RU، فریتین و ید ادرار در آنها انجام گردید. یافته‌ها نمایانگر این بود که شیوع گواتر در شش استان، بیش از 50% در هفت استان 50-40% در سیزده استان دیگر کمتر از 40% می‌باشد. اما غلظت فریتین در میان جمعیت این سه دسته استان تفاوت آماری معنی‌داری نداشت. میانه دفع ید ادرار در چهار استان بیش از 50، در دو استان 40-30، در یازده استان 29-20 و در نه استان μg/dL20-13 بود. میانگین فریتین سرم در استان‌هایی که میزان ید ادرار دانش‌آموزان آنها در حد مطلوب (μg/dL20-13) است، بیشتر از استان‌هایی است که میانه ید ادرار دانش‌آموزان آنها بالاتر از (μg/dL20) می‌باشد (001/0P<). همچنین بین دو گروه دانش‌آموزانی که غلظت فریتین کمتر و بالاتر از μg/L10 داشتند، از نظر شیوع گواتر (80% در مقابل 20%) تفاوت آماری معنی‌داری وجود دارد (0001/0P<). غلظت فریتین سرم همبستگی معنی‌داری با شاخص‌های T3RU، T3، FT3I نشان داد (05/0P<)، ولی همبستگی با T4، FT4I وTSH از نظر آماری معنی‌دار نبود. بنابراین یافته‌ها نشان می‌دهند در دانش‌آموزانی که غلظت فریتین سرم آنها پایین است، گواتر شایعتر می‌باشد،‌ ولی تغییرات عمده‌ای در آزمون‌های عملی تیروئید دیده نمی‌شود. پایین بودن فریتین ممکنست تأثیر نمک ید دار را در کاهش اندازه گواتر مختل نماید، لذا استفاده از نمک‌های ید دار Dextran-coat در برنامه‌های کشوری مبارزه با اختلالات ناشی از کمبود ید می‌تواند مدنظر قرار گیرد. Abstract: Iodine deficiency disorders are usually found in the countries with malnutrition problems. One of the most important problems of malnutrition is iron deficiency, which can affect thyroid metabolism and it may decrease the effect of iodine supplementation. This is a cross-sectional study to determine serum ferritin concentration and its association with the prevalence of goiter, urinary iodine and thyroid function. Schoolboys and girls aged 8-10 years were equally and randomly selected from 26 provinces of the country. In total, 36178 schoolchildren were assessed for goiter. Blood and urinary samples were taken randomly from 10% of the subjects for the measurement of T4, T3, TSH, T3RU, ferritin and urinary iodine. The prevalence of goiter was more than 50% in 6, 40-50% in 7 and less than 40% in 13 provinces. Changes in ferritin concentration in these 3 groups of provinces were not statistically significant. The median urinary iodine excretion was more than 50 in 4, 30-40 in 2, 20-29 in 11 and 13-20 μg/dl in 9 provinces. The mean serum ferritin value was higher in the provinces where the median urinary iodine value of schoolchildren was desirable (13-20 μg/dl) than the provinces where the median urinary iodine value of schoolchildren was more than 20 μg/dl (P<0.001). There was a significant difference in the prevalence of goiter in schoolchildren with serum ferritin above 10 μg/dl and those with serum ferritin below 10 μg/dl (20% vs. 80%, P<0.0001). Serum ferritin was significantly correlated with T3RU, T3 and FT3I (P<0.05). The data shows that goiter is more prevalent in schoolchildren with low serum ferritin, but there is an unimportant change in thyroid function. Low serum ferritin may impair the efficacy of iodized salt supplementation in reducing goiter size. Therefore, we suggest that iodized salts with Dextran-coat should be considered in the national IDD program. ،گواتر،فریتین،یدادرار،کمبود ید Goiter, Ferritin, Urinary iodine, Iodine deficiency disorders 89 94 http://ijem.sbmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-6-46&slc_lang=fa&sid=1 F Azizi دکتر فریدون عزیزی 400031947532846001619 400031947532846001619 Yes P Mirmiran پروین میرمیران 400031947532846001620 400031947532846001620 No R Sheikholeslam دکتر ربابه شیخ‌الاسلام 400031947532846001621 400031947532846001621 No M Hedayati مهدی هدایتی 400031947532846001622 400031947532846001622 No R Rastmanesh رضا راست‌ منش 400031947532846001623 400031947532846001623 No